Coder Learns to Grow Rich

Quản lý danh mục trên thực tế

Trở lại với câu hỏi phía trước: làm thế nào để giảm rủi ro khi đầu tư vào VN-Index? Rất đơn giản: lập ra một danh mục gồm VN-Index và một tài sản nào khác, nếu tài sản đó có tương quan âm (không cần tương quan âm tuyệt đối) với VN-Index thì càng tuyệt.

Vậy ta sẽ chọn tài sản nào đây: trái phiếu, nhà đất, vàng, đô la,… Tôi đã thử lùng sục để tìm số liệu từng tháng của từng loại hình, chỉ đáng tiếc là không có nguồn nào đầy đủ cả. Do đó tôi thử tìm tài sản khác.

Thật tình cờ, vừa rồi tôi có nói chuyện một đồng nghiệp. Tôi hỏi xem anh ta đã bắt đầu kế hoạch đầu tư cổ phiếu của mình chưa. Anh ta nói rằng chưa, vì đang “nghiên cứu” tình hình Mỹ tấn công Iran! Cũng như những người đang bận rộn dự đoán thời tiết ở ví dụ trên, anh đồng nghiệp của tôi đang cố đoán xem Mỹ có tấn công hay không, khi nào tấn công, và nếu tấn công thì khi nào thị trường chứng khoán Mỹ giảm, khi đó thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ giảm ra sao… Anh ta nghe đồn rằng nếu thị trường Mỹ hoặc thế giới sụp (hoặc đi xuống) thì thị trường Việt Nam cũng sụp theo, vì từ trước đến này đều như vậy cả.

Khi mọi người bận rộn dự đoán thời tiết thì tôi quyết định chia đôi số tiền để đầu tư vào cả Hai Lúa và Tư Râu. Và bây giờ, khi mọi người đang bận rộn dự đoán về cuộc chiến Mỹ-Iran, tôi thử phân tích xem nếu tôi vừa đầu tư cổ phiếu ở Việt Nam, vừa đầu tư cổ phiếu ở Mỹ từ tháng 8/2000 cho đến hết tháng 3/2007 thì kết quả sẽ ra sao.

Trước hết, chúng ta cùng ôn lại xem có những biến cố quan trọng gì đã xảy ra ở Mỹ và Việt Nam trong hơn 6 năm qua. Ở Việt Nam thì hẳn bạn còn nhớ. Trên thị trường chứng khoán, có 2 lần thị trường suy giảm mạnh (tháng 7/2001, tháng 5/2006). Sàn giao dịch bị quá tải, phần mềm bị lỗi, phần cứng không tương thích… Bên ngoài thị trường, dịch SARS xuất hiện, rồi kế đến là cúm gà nhiều năm liền làm điêu đứng sản xuất, tăng giá thực phẩm, du lịch thất thu. Đó là chưa kể bao nhiêu dịch nhỏ khác: lở mổm long móng ở heo, rầy nâu, sâu bệnh, tôm cá chết… Bao nhiêu vụ tham nhũng đổ bể. Năm Cam bị bắt. Bùi Tiến Dũng cũng bị bắt. Việt Nam bị kiểm tra việc sử dụng vốn vay trực tiếp. Đội tuyển bóng đá Việt Nam thua trong trận chung kết SEA Games ngay trên sân nhà. Một số tuyển thủ bóng đá bán độ. Đồng chí Phan Văn Khải thôi giữ chức Thủ tướng Việt Nam. Cơn sốt nhà đất lên đến đỉnh rồi xìu một cách đột ngột. Vàng tăng giá chóng mặt làm bao nhiêu người mắc nợ mua nhà trả góp bằng vàng. Đồng Việt Nam bị mất giá. Ngành công nghiệp phần mềm thiếu nhân lực trầm trọng. Các ngành kinh tế khác thiếu nhân lực trình độ cao trầm trọng. Các khu công nghiệp thiếu công nhân trầm trọng. Rồi đến các ngân hàng và công ty chứng khoán thiếu nhân lực trầm trọng. Các doanh nghiệp Việt Nam đối diện với nguy cơ thua ngay trên sân nhà khi Việt Nam gia nhập WTO.

Cùng thời gian đó, thị trường Mỹ chứng kiến sự sụp đổ của bong bóng dotcom. Cổ phiếu rớt giá kỷ lục trong lịch sử. Bê bối tài chính khiến Emron và một số tập đoàn khác phá sản. Lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ bị tấn công: tòa nhà WTC bị khủng bố. Tình hình kinh tế sa sút. Đảng Dân chủ thất bại 2 lần liên tiếp trong chiến dịch tranh cử Tổng thống. Mỹ và đồng minh tấn công Afganistan. Mỹ tấn công Iraq. Mỹ sa lầy ở Iraq. George Bush tái đắc cử chức Tổng thống. Bin Laden vẫn chưa bị bắt. Thâm hụt thương mại cao. Cơn sốt nhà đất bị xẹp. Các hãng xe hơi lớn nhất của Mỹ lỗ chỏng gọng và bị các hãng xe hơn Nhật cho hửi khói ngay trên sân nhà. Bão Katrina tàn phá nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Bắc Triều Tiên có vũ khí hạt nhân. Giá dầu tăng cao. Giá vàng tăng cao. Đồng đô la mất giá.

Nghe qua thì có vẻ như hơn 6 năm vừa qua không phải là thời điểm tốt để đầu tư vào cổ phiếu ở Việt Nam lẫn ở Mỹ? Nhà đầu tư nào thường được khen rằng có khả năng “nhạy cảm” tuyệt vời với thị trường đều chẳng thấy lo ngại mỗi khi nghe được dù chỉ một thông tin đã liệt kê ở trên?

Bây giờ mời bạn xem số liệu thực tế. Tôi xin tóm tắt lợi nhuận trung bình hằng tháng và độ lệch chuẩn của 3 danh mục: 1)mua 100% theo VN-Index; 2)mua 100% theo SP500; 3)mua 50% VN-Index và 50% SP500.

(Để mua theo VN-Index thì tôi đã trình bày trong bài viết trước, đặc biệt là trong các phần comment ở cuối bài. Còn để mua theo SP500, chỉ số gồm 500 công ty có giá trị cao nhất trên thị trường Mỹ, thì đơn giản hơn nhiều. Ở Mỹ có rất nhiều index fund – quỹ chỉ số - dành cho mọi người. Bạn chỉ cần số tiền ban đầu là 2500usd là có thể tham gia.)

Một số phân tích sơ bộ. Thứ nhất, quả thật cổ phiếu Mỹ (ở đây hiểu là chỉ số SP 500) không đem lại nhiều lợi nhuận trong hơn 6 năm qua, chủ yếu là vì thời điểm tháng 8/2000 chính là đỉnh cao của cơn sốt cổ phiếu dotcom. Sau hơn 6 năm thì cổ phiếu Mỹ mới khôi phục là như cũ. Người nào dồn hết tiền vào chơi cổ phiếu bên Mỹ lúc 8/2000 thì đến bây giờ mới gần như hòa vốn. Tuy nhiên, thực tế thì đa số mọi người lại lời nhờ mua cổ phiếu ở Mỹ trong thời gian đó. Vì sao vậy? Bởi vì phần lớn người Mỹ đều đầu tư vào cổ phiếu theo phương pháp quân bình giá (cứ mỗi tháng dành ra một ít tiền mua cổ phiếu, xem lại bài cũ), thông qua quỹ phúc lợi mà các công ty dành cho từng nhân viên. Người lao động ở Việt Nam chưa có được điều này Nhưng tôi luôn ao ước rồi một ngày nào đó ở Việt Nam sẽ có. Trong dịp khác tôi sẽ giới thiệu kỹ hơn về lợi ích của các quỹ phúc lợi này.

Thứ hai, bạn hãy nhìn kỹ vào kết quả của danh mục vừa có VN-Index vừa có SP 500. Nhờ đa dạng hóa đầu tư vào hai tài sản, chúng ta đã có thể giảm rủi ro đi gần được phân nửa. Dĩ nhiên, hậu quả là lợi nhuận trung bình cũng giảm theo một nửa. Đây chính là kết quả khi áp dụng lý thuyết quản lý danh mục trên thực tế. Bởi vì rất khó tìm được các tài sản tương quan âm với nhau (chứ đứng nói đến tương quan âm tuyệt đối), nên bạn không thể trông đợi việc giảm đi mọi rủi ro khi đa dạng hóa đầu tư.

Tuy nhiên, tôi tin rằng lợi nhuận 1,97%/tháng với độ lệch chuẩn 7,08% cũng đủ để thỏa mãn phần lớn nhà đầu tư ở Việt Nam. Danh mục này vừa bảo đảm có được lợi nhuận cao, vừa không biến động quá dữ dội (mà thật ra chữ “dữ dội” đang bị nhiều người thổi phồng quá đáng). Những người bị “ám ảnh” bởi những biến cố liên quan đến thị trường Mỹ và Việt Nam hẳn sẽ thất vọng lắm khi nhìn thấy kết quả ở bảng trên. Hơn 6 năm vừa qua không phải là thời điểm nên tránh xa cổ phiếu, ngược lại là khác, họ sẽ kiếm được lợi nhuận cao đồng thời ít rủi ro hơn nếu biết đa dạng hóa danh mục đầu tư vào cả hai thị trường.

Nếu tinh ý, bạn sẽ thấy rằng không chỉ có 3 danh mục như trên để lựa chọn? Nếu bạn mua 75% VN-Index và 25% SP 500 thì sao? Rồi còn danh mục 60% VN-Index và 40% SP 500. Vâng, có rất nhiều cách để tạo nên danh mục từ hai tài sản này. Để biết lợi nhuận trung bình và độ lệch chuẩn cho từng danh mục, bạn có thể xem ở đây.

Nhìn vào đồ thị dưới đây sẽ giúp bạn dễ hình dung hơn lợi nhuận và rủi ro ứng với từng danh mục. Giá trị ở trục ngang thể hiện rủi ro (độ lệch chuẩn), còn giá trị ở trục dọc thể hiện lợi nhuận trung bình mỗi tháng.

Hình 1: Lợi nhuận và rủi ro của các danh mục gồm VN-Index và SP 500.

Chúng ta bắt đầu tư danh mục 100% VN-Index, được đại diện bởi đỉnh trên bên phải của đồ thị. Danh mục này có lợi nhuận cũng như rủi ro cao nhất, nên rất phù hợp với ai có gan lớn để làm giàu. Còn nếu bạn muốn rủi ro ít hơn, bạn có thể đi dọc theo đồ thị theo hướng từ trên xuống, từ phải sang trái. Danh mục một nửa VN-Index và một nửa SP 500 xem ra phù hợp với phần lớn mọi người, vì trông rất “cân bằng”.

Trong đoạn từ danh mục 100% VN-Index đến danh mục “cân bằng”, chỉ cần bạn chịu thiệt một ít lợi nhuận, thì độ rủi ro có thể giảm đi một khoảng rất đáng kể. Tuy nhiên, từ chỗ danh mục “cân bằng” trở đi, khi tiếp tục đi xuống dưới, về bên trái, thì độ rủi ro không giảm đi nhiều như đoạn ban đầu nữa. Nhất là đoạn gần về đến danh mục 100% SP 500 thì rủi ro được loại trừ không đáng kể.

Ngoài ra, bạn cũng nên chú ý đoạn từ danh mục 100% SP 500 đến danh mục (4% VN-Index + 96% SP 500). Đoạn này hơi nhỏ, nhưng bạn xem kỹ hướng của nó xem: đi từ dưới lên trên, từ phải qua trái. Điều đó có nghĩa là: lợi nhuận tăng lên đồng thời rủi ro lại giảm đi. Bạn có thể nhìn vào dữ liệu bảng tính để thấy rõ hơn. Vì vậy, người nào nghĩ rằng muốn an toàn thì nên chơi 100% vào cổ phiếu Mỹ là sai lầm. Người đó nên trộn thêm 4% VN-Index để có thêm lợi nhuận (tăng từ 0,21%/tháng lên 0,35%/tháng; một khoảng tăng rất đáng kể), trong khi rủi ro lại giảm đi chút đỉnh.

Thật là một quan điểm sai lầm của rất nhiều người khi nghĩ rằng vì trái phiếu (hay bất động sản) an toàn hơn cổ phiếu, nên ai muốn ăn chắc mặc bền thì chỉ nên chơi trái phiếu, đừng nên chơi cổ phiếu. Miễn là trái phiếu và cổ phiếu không tương quan dương tuyệt đối với nhau (gần như chắc chắn là như vậy, vì thực tế thì cổ phiếu và trái phiếu không bao giờ lúc nào cũng cùng tăng cùng giảm), muốn ít rủi ro thì bạn vẫn nên thêm một phần cổ phiếu vào danh mục đầu tư của mình. Làm như vậy còn giúp cho bạn có thêm lợi nhuận đấy. Thật chẳng khác nào vừa có thể mời bạn nữ xinh đẹp đi ăn phở, mà phở thì lại miễn phí.

Lần cuối cùng mà bạn nghe những chuyện buồn cười này là khi nào?

Riêng tôi thì tôi nghe rất thường xuyên, những chuyện buồn cười như sau khi người ta nói đến quản lý tài sản hay quản lý danh mục đầu tư.

1) Đừng đặt hết trứng vào một rổ mà hãy đặt vào nhiều rổ khác nhau

Điều này đúng, nhưng chưa đủ. Vấn đề không phải là một rổ, hai rổ, hay nhiều rổ. Vấn đề là bạn phải hiểu rõ từng một cái rổ, nghĩa là hiểu rõ lợi nhuận và rủi ro gắn liền với mỗi cái rổ mà bạn muốn đặt những quả trứng quý giá của mình vào.

Bạn gái của tôi là người luôn suy nghĩ sai lầm như vậy (cầu trời cho cô ấy đừng đọc đến phần này!). Đối với bạn gái của tôi, đa dạng hóa có nghĩa là lấy tiền mặt của mình gửi ở nhiều ngân hàng khác nhau. Thậm chí trong hội bạn của cô ấy còn có người nghĩ rằng đa dạng hóa có nghĩa là cất tiền của mình ở nhiều nơi: gửi ba mẹ, cất trong tủ, đưa cho bạn trai,… Ý tưởng rất đơn giản: nếu có mất thì sẽ không bị mất hết! Như vậy là giảm được rủi ro.

Không, rủi ro không phải là sợ mất hết số tiền. Rủi ro có nghĩa là sự biến động giữa kết quả thực tế so với kết quả kỳ vọng. Và chỉ cần vài thao tác đơn giản, bạn có thể đa dạng hóa để lựa chọn rủi ro phù hợp nhất với mình.

Nếu bạn chia số tiền của bạn ra làm mười phần và đem gửi ở mười ngân hàng uy tính nhất Việt Nam hiện nay, thì bạn chẳng giảm được một tí rủi ro nào. Thứ nhất, rủi ro khi gửi tiền ở một ngân hàng uy tín gần như bằng 0. Thứ hai, trong trường hợp xấu nhất, bạn vẫn được bảo hiểm trên số tiền gửi của mình. Thậm chí nếu có lỡ xấu hơn nữa, thì nếu một ngân hàng bị sập, những ngân hàng khác không khó tránh khỏi bị sứt mẻ.

“Đa dạng hóa” theo phong cách đó chẳng đem lại lợi ích gì mà chỉ làm phí tiền bạc (tiền xăng cộ, chi phí chuyển tiền giữa các ngân hàng,…) và phí thời gian một cách vô ích.

Tương tự, phải nhìn xem những tài sản trong danh mục tương quan với nhau thế nào. Nếu chúng có tương quan dương tuyệt đối thì đa dạng hóa là hoàn toàn vô nghĩa. Lấy 2 công ty sau làm ví dụ: Công ty xi măng Bỉm Sơn và công ty bao bì Bỉm Sơn, trong đó ngành nghề kinh doanh duy nhất của công ty bao bì Bỉm Sơn là làm bao bì cho công ty xi măng Bỉm Sơn. 100% khách hàng của công ty bao bì Bỉm Sơn là công ty xi măng Bỉm Sơn. Khỏi cần tính toán phức tạp, bạn cũng thừa hiểu dù bạn có phân bổ số tiền thế nào, thì việc mua cổ phiếu của cả hai công ty luôn là một việc điên rồ.

2) Phải cơ cấu lại danh mục thường xuyên tùy theo diễn biến thị trường

Điều này thì tôi thường thấy ở các báo cáo thường niên của các quỹ đầu tư, dù quỹ lớn hoặc quý nhỏ. Đại khái rằng ông chủ tịch sẽ nói rằng năm nay hứa hẹn nhiều diễn biến sôi động, nên đây là thời điểm tốt để cơ cấu lại danh mục đầu tư của mình. Thế cơ cấu nghĩa là gì? Theo như cách diễn đạn của các vị chủ tịch thì cơ cấu có nghĩa là: sắp tới cổ phiếu sẽ tăng trưởng mạnh nên cần mua thêm nhiều cổ phiếu (để tỉ lệ % cổ phiếu chiếm áp đảo trong danh mục), hoặc là sắp tới có nhiều công ty lớn lên sàn nên cần thanh lý bớt một số loại cổ phiếu ít triển vọng để thay bằng những cổ phiếu triển vọng,…

Quản lý danh mục, hay là cơ cấu lại danh mục không phải là bỏ thời gian để dự đoán xu thế giá cả của từng loại tài sản trong danh mục. Nếu bạn có thể dự đoán được giá cả, bạn đã không cần đến quản lý danh mục ngay từ đầu.

Quản lý danh mục bắt đầu trước tiên từ việc bạn phải hiểu rõ bản thân mình. Bạn trông đợi lợi nhuận bao nhiêu và chịu đựng được rủi ro cỡ nào. Tuổi tác, thu nhập định kỳ, những người phụ thuộc vào tiền bạc của bạn (con cái, cha mẹ già,…), kế hoạch tài chính tương lai (du học, đám cưới, cất nhà,…) sẽ quyết định lợi nhuận và rủi ro của riêng bạn.

Sau đó, bạn sẽ thiết kế một danh mục dựa trên kỳ vọng lợi nhuận và rủi ro đó. Giả sử bạn quyết định mình chỉ cần một danh mục duy nhất gồm 40% A, 30% B, và 30% C.

Giả sử 3 năm sau, A tăng trưởng ngoạn mục, B tăng chầm chậm, còn C lỗ. Khi đó tỉ lệ thực tế của A,B,C trong danh mục khác đi, ví dụ lần lượt là 55:35:10 thay vì 40:30:30 như hồi đầu. Bạn sẽ làm gì?

Dĩ nhiên là bạn sẽ phải cơ cấu lại danh mục. Nhưng cơ cấu thế nào? Rất đơn giản.

Trường hợp 1. Nếu những yếu tố cá nhân như tuổi tác, thu nhập,… của bạn không khác trước mấy, tức là bạn vẫn cần đến tỉ lệ 40:30:30 như hồi đầu. Khi đó bạn sẽ bán bớt A và C, rồi lấy tiền dư để mua thêm C sao cho chúng có tỉ lệ 40:30:30. Rồi bạn cứ tiếp tục quá trình cơ cấu như vậy. Theo thời gian, bạn sẽ rất ngạc nhiên khi thấy rằng mình có nhiều tiền hơn, bởi vì bạn đã bán được những tài sản khi chúng có giá cao để mua vào những tài sản khác khi giá chúng thấp. Việc đó được thực hiện hoàn toàn tự động (thậm chí máy móc) để bảo đảm tỉ lệ 40:30:30.

Việc tự động cơ cấu như vậy còn giúp bạn về mặt tâm lý. Khi A tăng mạnh và C rớt thê thảm, tôi dám cá rằng mọi người xung quanh bạn sẽ đều phát cuồng lên hết. Ai cũng muốn phải làm một cái gì đó: mua cái gì đó, bán cái gì đó, học cái gì đó, xem cái gì đó,… Việc tìm cái gì đó để làm đúng không còn quan trọng, mà chỉ cần bạn tìm ra được cái gì để không làm sai là được rồi. Bạn nên làm: 1)tự động cơ cấu lại danh mục; hoặc 2) luyện yoga; cả hai việc sẽ giúp bạn có cái gì đó để làm, vì vậy sẽ giúp bạn “giải tỏa” tâm lý trong thời điểm dầu sôi lửa bỏng đó. Chúng cũng rất có lợi về lâu dài.

Trường hợp 2. Nếu tình hình cuộc sống của bạn đã khác trước (ví dụ như các em nhỏ đã có công ăn việc làm ổn định, hoặc bạn cưới được vợ là con gái của một trong những người giàu nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam), bạn sẽ cần một danh mục mới. Chẳng hạn danh mục mới sẽ là 25% A, 25% B, 20% C, và 30% D. Khi đó bạn cứ làm tương tự, mua qua bán lại để có được cơ cấu như mình mong muốn.

Ngoài ra, cơ cấu lại danh mục không có nghĩa là chuyển từ 40:30:30 sang 100:0:0 nếu bạn nghe đồn rằng A sẽ tăng mạnh trong năm nay, hay chuyển sang 0:0:0 nếu bạn đoán rằng tình hình kinh tế sẽ rất sa sút nên tốt nhất là giữ tiền trong túi cho chắc ăn. Bạn thấy rồi đấy, dù cho Mỹ có tấn công Iraq và Afganistan, Việt Nam có bị cúm gà, vân vân và vân vân… bạn vẫn tốt hơn nên đầu tư vào cổ phiếu ở Mỹ và Việt Nam, hơn là đem hết gửi tiết kiệm.

Tôi thường nghe những người môi giới hay những “chuyên gia” trong ngành tài chính-ngân hàng khoe rằng có thể dự đoán giá cổ phiếu chính xác đến hơn 90%. Đến dạo gần đây thì ngay cả bà hàng xóm chuyên chơi số đề cũng khẳng định bà có khả năng tương tự. Họ nói rằng họ có thể bán hết cổ phiếu trước khi thị trường giảm 50%, và cũng biết đón đầu ngay trước khi cổ phiếu tăng 100%.

Theo quy luật phân phối chuẩn, có đến 95% khả năng lợi nhuận thực tế sẽ rơi vào khoảng 2 đơn vị độ lệch chuẩn xung quanh giá trị kỳ vọng trung bình. Có nghĩa là đối với VN-Index, khả năng lợi nhuận trong một tháng thấp hơn -21,8% (=3,72 – 2*12,76) hay cao hơn 29,24% (=3,72 + 2*12,76) chỉ là 5%. Vâng, cách kiếm lời đồng thời trong cùng một lúc phải né lỗ của họ là tập trung vào 5% ít ỏi đó. Xác suất đó kém hơn bất kỳ trò bài bạc nào: đổ súc sắc, lắc bầu cua, quay số, đánh bài tiến lên, xí phé,… Nhưng tất cả họ đều cho rằng có khả năng thành công (ít nhất trên 90% số lần chơi).

Tôi không nói rằng không có ai làm được điều đó. Chắc chắn sẽ có người làm được, mặc dù tôi không biết là do may mắn hay do thực tài. Nhưng tôi dám chắc chắn một điều, rằng không thể có chuyện tất cả mọi người đều làm được điều đó, và liên tục làm được điều đó. Cũng giống như chuyện kể của Axit Nexin, không thể có chuyện tất cả các ông bố đều đã từng đứng nhất trong cùng một lớp. Chắc chắn rằng phần lớn ông bố đã không nói sự thật. Điều đó ngay cả con nít cũng nhận ra.

Cơ cấu lại danh mục không phải là dựa theo dự đoán của tình hình thị trường. Cơ cấu lại danh mục, nếu bạn thực sự cần phải làm vậy, trước hết và trên hết là vì lợi nhuận kỳ vọng và rủi ro của bạn.

3) Hãy mua cổ phiếu X, Y, và Z

Nếu đọc báo, xem ti vi, nhờ “chuyên viên” tư vấn, hoặc nghe lóm từ những câu chuyện về chứng khoán, bạn sẽ có cảm tưởng rằng để đầu tư cổ phiếu thì việc quan trọng nhất là phải chọn lựa: chọn lựa cổ phiếu tốt nhất, chọn lựa thời điểm mua bán thích hợp nhất,…

Hãy nghĩ danh mục đầu tư giống như ngôi nhà của bạn. Và nghĩ từng loại cổ phiếu giống như đồ nội thất cho căn nhà đó.

Việc đầu tiên là xác định tổng thể ngôi nhà. Bạn muốn căn nhà mình thế nào? Điều đó phù thuộc vào khả năng tài chính, lối sống, những người thân,… của bạn.

Sau đó, bạn sẽ đi tìm từng thứ đồ nội thất, sao cho khi đặt tất cả chúng vào ngôi nhà sẽ tạo nên một kiến trúc hài hòa, đáp ứng được yêu cầu của bạn. Đừng mù quáng tin vào mấy người bán hàng, họ sẽ dụ bạn rằng cứ mua đồ đẹp nhất, đồ sành điệu nhất, đồ mắc nhất là được. Cũng đừng a dua theo những người xung quanh. Đồ nội thất đẹp đối với nhà anh hàng xóm không có nghĩa là sẽ đẹp và phù hợp với nhà bạn.

Đến đây thì một số bạn đọc blog của tôi cũng hiểu, và hy vọng đừng giận tôi vì tôi luôn từ chối những câu hỏi kiểu: mua cổ phiếu nào? X, Y, hay Z? Khi nào mua?… Làm sao mà tôi biết được, nếu tôi không hiểu rõ về bạn?

Hãy xây dựng tài sản cho bạn ngay từ bây giờ

Robert Kiyosaki, tác giả cuốn sách Dạy con làm giàu, đã đúng khi cho rằng người giàu càng lúc càng giàu hơn vì họ biết xây dựng tài sản. Tôi đã nghiên cứu những cuốn sách dạy làm giàu, sách đầu tư, sách kinh doanh khác, và đều thấy đề cập đến điều này. Tôi cũng gặp nhiều người giàu có ở Việt Nam và tìm hiểu xem nguyên nhân nào giúp cho họ trở nên giàu có. Tựu chung lại là thế này: họ bắt đầu xây dựng tài sản cho mình từ rất sớm, họ đi từng bước chầm chập nhưng chắc chắn. Họ thuộc nhiều thành phần khác nhau: doanh nghiệp, người lao động phổ thông, trí thức, người thu nhập cao, người thu nhập thấp,… Nhưng phương pháp của họ thì không khác nhau mấy.

Điều này hoàn toàn trái ngược với những gì tôi đọc trên báo, xem trên phim, hay nghe những người xung quanh đồn. Họ nói rằng để làm giàu thì phải tranh thủ thật nhanh, chẳng hạn như dồn hết tiền để làm một phi vụ lớn, nếu thắng thì sẽ phất lên mãi mãi. Họ còn nói rằng nếu cứ từ từ thì biết đến bao giờ mới tạo đủ phần “cơ sở” (ở đây hiểu là tiền vốn ban đầu) để làm giàu.

Họ lấy ví dụ về anh A phất lên nhờ biết đầu cơ hàng hóa. Chị B giàu có nhờ biết tranh thủ tuồn hàng từ biên giới về. Ông C xây nhà lầu nhờ kinh doanh hàng đa cấp. Bà D kiếm bội tiền trong một năm nhờ mua bán đất đai. Vợ chồng anh chị A trở thành siêu tỉ phú chỉ trong một đêm nhờ cổ phiếu.

Những người giàu có mà tôi biết không phải như vậy. Họ mất hàng chục năm để làm giàu. Họ bắt đầu bằng công việc hay cơ hội kinh doanh mà họ hiểu rõ, yêu thích, và đặc biệt có khả năng trong đó. Họ bắt đầu với một số vốn nhỏ, thậm chí họ phải vay mượn một phần từ bạn bè và người thân. Ban đầu họ chỉ kiếm được những đồng lời ít ỏi, nhưng họ dùng tiền lời đó tái đầu tư để nâng cao năng lực kinh doanh. Họ cứ tiếp tục vòng quay đó, cho đến một ngày kia, họ trở nên giàu có và càng ngày càng vững chắc. Khi được hỏi, họ trả lời rằng không hề có thời điểm nào trong sự nghiệp của họ để có thể gọi là một đêm hóa giàu có. Chẳng có thời điểm cụ thể nào là bước “tiến hóa” mạnh mẽ cả. Họ nói đơn giản rằng cứ mỗi việc phía trước của họ tiếp thêm năng lực cho việc phía sau, cứ từ từ và luôn luôn ổn định như vậy để có được sự tăng trưởng mạnh mẽ và vững chắc.

Nó giống như việc tôi học tiếng Anh. Khi nhìn lại, tôi chẳng hề nhận ra được đâu là thời điểm phân chia rõ ràng giữa lúc tôi biết nói tiếng Anh và chưa biết nói tiếng Anh. Đơn giản là tôi cứ từ từ cố gắng, bắt đầu từ con số không. 100 từ vựng đầu tiên rất khó khăn; nhưng sau khi đã có 1000 từ rồi, việc học tiếp 100 từ lại dễ dàng vô cùng. Rồi đến một ngày kia, tôi chợt nhận ra rằng mình đã có thể sử dụng tiếng Anh, không phải qua một đêm mà là qua một quá trình dài rèn luyện.

Những người giàu suy nghĩ khác những người bình thường. Họ bắt đầu từ rất sớm, trong khi người bình thường liên tục trì hoãn. Người bình thường chờ đợi đến lúc có nhiều tiền mới tính đến chuyện làm giàu. Người giàu bắt đầu làm giàu ngay từ sớm để có được nhiều tiền về sau này. Người bình thường chờ đợi cho chiến tranh không xảy ra, dịch cúm chấm dứt, thị trường sôi động, Thủ tướng từ nhiệm,… Người giàu chỉ tập trung nhìn vào những yếu tố quan trọng nhất, còn những khó khăn nhất thời còn lại thì họ tin rằng theo quy luật trung bình, trong một thời gian dài, chúng sẽ chẳng có ảnh hưởng đáng kể. Người bình thường lúc nào cũng mơ tưởng đến một giây phút trọng đại kiểu như con cóc chợt biến thành hoàng tử, và lúc đó họ đột nhiên trở nên giàu có. Người giàu thì tin rằng làm giàu là một quá trình phấn đấu lâu dài, và chẳng bao giờ trông đợi một giây phút đột biến nào như vậy. Nếu con cóc có thể trở thành hoàng tử, thì những người giàu tin rằng đó là một quá trình tiến hóa lâu dài, giống như loài vượn tiến hóa từ từ thành con người.

Không chỉ những người kinh doanh mới suy nghĩ như vậy. Người lao động bình thường cả đời vẫn có cuộc sống giàu có (mà theo họ thì đó chỉ là cuộc sống sung túc, chứ không phải giàu có như những người khác gán cho họ). Họ cứ đều đặn kiếm tiền, tiết kiệm, dùng tiền dư giả đầu tư vào tài sản nhỏ, rồi họ có thêm nhiều tiền từ công việc và từ các tài sản nhỏ, họ lại tiết kiệm, rồi đầu tư vào tài sản lớn hơn, rồi có nhiều tiền hơn,… Mọi việc cứ tiếp tục như vậy.

o0o

Nếu bạn đã bắt đầu đi làm, hay là đã có nguồn thu nhập cho riêng mình, hãy bắt đầu xây dựng tài sản ngay từ bây giờ. Mỗi người sẽ có cách thiết kế danh mục riêng cho mình.

Chẳng hạn, một chàng trai mới đi làm được 1-2 năm có thể nghĩ đến cơ cấu danh mục như sau:

• Tiền mặt vừa đủ cho chi tiêu trong 6 đến 12 tháng, nếu có nhiều hơn thì cũng không nên quá 10% trên tổng danh mục.
• Cổ phiếu 60-80%. Nếu tự tin thì anh ta có thể tự phân tích để mua từng loại cổ phiếu, còn không thì cứ mua chứng chỉ VF1 hoặc PRUBF1. Ngoài ra, tôi tin rằng trong tương lai, nhà đầu tư Việt Nam sẽ có rất nhiều lựa chọn để đầu tư cổ phiếu. Có thể một ngày không xa bạn chỉ cần bỏ ra một số tiền tương đối cũng có thể mua theo index của Mỹ, của châu Âu, của châu Á,…
• Trái phiếu 10-20%.
• Địa ốc. Điều này tùy thuộc vào việc chàng trai của chúng ta có sẵn nhà (do ba mẹ để lại) hay phải mua nhà riêng. Nếu thực sự có khả năng, chàng trai nên tìm cách mua nhà, bằng cách mượn tiền của gia đình, họ hàng (đây là lợi thế của người Việt mà người phương Tây không có), thậm chí có thể mua trả góp cũng được. Với lại tôi cũng biết rằng sắp tới sẽ có cổ phiếu hoặc chứng chỉ đầu tư địa ốc. Bạn cứ hình dung chỉ cần bỏ ra 10 triệu đồng là có thể sở hữu một phần các khu đất đẹp nhất ở Sài Gòn và Hà Nội, có tuyệt không?
• Phần ít còn lại có thể vào vàng, đô la,… nếu bạn thực sự am hiểu về những thứ này.

Và trên thực tế, bạn không cần phải đợi đến lúc có thật nhiều tiền mới bắt đầu có thể “mua” các tài sản này cho danh mục của mình. Hãy áp dụng cách đầu tư quân bình giá. Từ nguồn thu nhập hàng tháng, bạn có thể từ từ xây dựng tài sản cho riêng mình, rồi sau một thời gian, bạn sẽ thấy mình không còn nghèo khổ như trước nữa.

Những kế hoạch sắp tới

Tôi hy vọng qua bài viết này, cũng như những bài viết trước kia, bạn sẽ hiểu được rằng đầu tư cổ phiếu nói riêng, và làm giàu cho bản thân nói chung, là không có gì quá phức tạp và bất khả thi.

Bạn cần có thật nhiều thông tin? Không, điều quan trọng là bạn cần có thông tin xác đáng và thực sự biết sử dụng chúng.

Bạn cần có nhiều quan hệ? Cần có nhiều tin nội bộ? Tất cả các bài viết của tôi đều chứng minh điều ngược lại. Bạn vẫn có thể kiếm lời rất nhiều mà không cần những thứ đó, và tôi đều có dẫn chứng với đầy đủ số liệu hẳn hoi. Những thông tin ít ỏi mà tôi có được, thì thật ra bất kỳ ai cũng có thể tìm thấy: trên web, trên sách vở.

Bạn cần nhiều phương pháp, mô hình, sơ đồ, phần mềm chuyên dụng phức tạp? Bạn chẳng cần những thứ đó. Để tính được lợi nhuận trung bình, độ lệch chuẩn, tương quan, bạn có thể dùng Microsoft Excel mà tính (bạn có thể tải tập tin bảng tính chứa các số liệu trong bài viết này ở đây.). Hoặc thậm chí nếu suốt 15 năm qua bạn vẫn sử dụng một chiếc máy vi tính duy nhất và không là quen với những phần mềm tân tiến nhất, bạn vẫn có thể thực hiện điều tương tự với Quattro Pro. Đầu tư thành công không phải là nhờ phần mềm mới, đồ thị đẹp,… Đầu tư thành công là cần đến khả năng hiểu đúng và đủ thứ mình cần.

Bài viết này chỉ là phần mở đâu cho một hành trình dài như đã nói ở phần mở đầu. Sắp tới, tôi và một số đồng nghiệp sẽ giới thiệu đến các bạn một số “công cụ” giúp cho bạn biết cách xây dựng tài sản và đầu tư thành công. Dĩ nhiên, chúng sẽ rất đơn giản và vô cùng lý thú. Bạn nhớ đón xem nhé.

Chú ý:

1. Bài viết sử dụng cách tính kết quả đầu tư dựa trên lợi nhuận trung bình tháng (monthly average return). Thực tế thì để chính xác hơn thì người ta thường dùng annualize return (tạm dịch: lợi nhuận gộp hằng năm). Annualize return phản ánh chính xác hơn, nhưng tôi chọn lợi nhuận trung bình tháng vì: dữ liệu thực tế ở Việt Nam phù hợp với cách tính này hơn, và phần lớn người Việt Nam không quen với annualize return.
2. Các số liệu và kết quả trong bài viết chỉ dựa trên số liệu thực tế của quá khứ. Điều đó không có nghĩa là điều tương tự sẽ bảo đảm xảy ra trong tương lai. Người viết không chịu bất kỳ trách nhiệm nào liên quan đến các kết quả mà người khác sử dụng từ bài viết này.
3. Tuy nhiên, kết quả thực tế CÓ khẳng định một điều: phần lớn những suy nghĩ thông thường mà bạn nghe được về đầu tư và về chứng khoán là không chính xác. Bài viết này hy vọng giới thiệu cho bạn một cách nhìn mới và xác đáng hơn.

=====================================================
Bài viết này được chuyển từ blog cũ (Nam Le’s blog) tại:http://blog.360.yahoo.com/blog-iveB6n89cqh0zy5ZuFiCuQ–?cq=1&p=468