Thử tưởng tượng bạn đang ở trong một quán ăn. Đó là một buổi tối yên tĩnh, trong quán chỉ có duy nhất một thực khách là bạn. Thức ăn đã hết. Bạn đang đợi chủ quán đến tính tiền. Năm phút trôi qua. Trước đó chủ quán đi ra và chắc chắn chưa thể quay lại quán trong thời gian ngắn. Câu hỏi được đặt ra là:
Liệu bạn sẽ ăn quỵt (ăn mà không trả tiền) nếu chủ quán không có mặt ở đó?
Câu trả lời của bạn là gì? Bạn sẽ không ăn quỵt, sẽ đợi chủ quán? Hay bạn sẽ cân nhắc? Vậy trong điều kiện nào thì bạn sẽ chấp nhận việc không trả tiền?
Hãy khoan nói ra câu trả lời của bạn. Đến cuối bài viết này chúng ta sẽ bình luận kỹ về nó. Còn bây giờ, tôi muốn kể cho bạn nghe một vài câu chuyện liên quan đến những người khác để xem họ lựa chọn thế nào trong hoàn cảnh đó.
Chuyện thứ nhất được kể trong Freakonomics, một cuốn sách thuộc hàng best-seller bên Mỹ của S. Levitt và S. J. Dubner. Các tác giả miêu tả câu chuyện có thật về cách thức kinh doanh độc nhất vô nhị của một doanh nhân tên Paul Feldman.
Anh chàng Feldman khởi nghiệp với vai trò là một nhân viên văn phòng bình thường. Hằng ngày, mỗi khi đến công ty anh ta đều mang theo một rổ bánh đế các đồng nghiệp trong văn phòng cùng ăn. Sau khi ăn bánh thì mọi người trả công cho Feldman bằng cách gửi lại tiền cho anh.
Bánh rất ngon và số người ăn thì càng lúc càng nhiều. Đến lúc đó thì Feldman thực hiện quyết định táo bạo nhất trong đời: anh xin nghỉ công việc văn phòng để tập trung kinh doanh cho riêng mình. Cứ mỗi buổi sáng, Feldman sẽ đến từng cao ốc trong khắp thành phố, đặt ở mỗi công ty một rổ bánh và một hộp đựng tiền có khóa. Feldman ghi rõ giá của 1 cái bánh. Trong ngày hôm đó, anh trông đợi hễ có ai đến lấy bánh để ăn thì sẽ tự giác bỏ số tiền tương ứng vào trong thùng. Đến cuối ngày anh sẽ đến lấy số tiền đựng trong những thùng đó.
Feldman tin vào mô hình kinh doanh của mình sẽ thành công bởi vì phần lớn mọi người ở công ty cũ của anh đều trả tiền sau khi ăn bánh, dù anh có mặt ở ngay lúc đó hay không. Hơn nữa, anh chỉ đặt rổ bánh ở cao ốc nơi các công ty văn phòng làm việc, vì dù sao nhân viên văn phòng nhìn chung đều văn minh hơn so với các giới lao động khác.
Vậy bạn nghĩ Feldman sẽ thành công hay thất bại?
Chỉ sau một thời gian ngắn thì Feldman hiểu rằng không thể trông đợi những người ở các công ty khác đều thành thật như các đồng nghiệp cũ. Khi ở công ty cũ thì có khoảng 95% số đồng nghiệp chịu tự giác trả tiền bánh cho ăn. Nhưng ở những công ty khác thì Feldman hiểu ra rằng chỉ có thể trông đợi một con số thấp hơn 95%.
Dù vậy, Feldman vẫn thành công. Anh kiếm lời được ở hầu hết các công ty, dĩ nhiên ở nhiều mức độ khác nhau. Feldman đánh giá một công ty là thành thật nếu tỉ lệ trả tiền là hơn 90%, tạm chấp nhận được nếu ở khoảng 80% đến 90%, còn nếu công ty nào có tỉ lệ dưới 80% thì Feldman sẽ viết một thông báo nhỏ nêu rõ việc một số bánh bị mất đi khỏi rổ mà không được trả tiền, rồi nhắc nhở:
Đừng để việc này tái diễn. Tôi không tưởng tượng được rằng bạn lại có thể dạy con cái của mình ăn gian, vậy thì tại sao bạn lại làm như vậy?
Feldman cũng theo dõi doanh số trong từng ngày rất cẩn thận, và anh phát hiện ra nhiều điều thú vị. Chẳng hạn, các văn phòng nhỏ thì thành thật hơn các văn phòng lớn. Điều này thoạt nhìn thì hơi khó hiểu, vì ở các văn phòng lớn thường có nhiều người, cho nên lẽ ra người ta sẽ khó ăn quỵt hơn vì dễ bị phát hiện. Tuy nhiên, Feldman lý giải rằng ở văn phòng nhỏ thì mọi người quen với nhau thân hơn, cho nên nỗi sợ bị người thân quen phát hiện mình “xấu xa” lớn hơn rất nhiều đối với những người ở văn phòng lớn, khiến họ ít ăn quỵt hơn.
Sự kiện 11 tháng 9 (tòa nhà WTC bị khủng bố tấn công) khiến cho tỉ lệ trả tiền tăng đột biến. Rất có thể tinh thần dân tộc trỗi dậy mạnh mẽ trong lòng mỗi người Mỹ khiến họ thành thật hơn lúc bình thường rất nhiều.
Feldman cũng thấy rằng tinh thần làm việc của nhân viên cũng ăn hưởng đến tỉ lệ chịu trả tiền. Ở những công ty có nhân viên yêu thích công việc và yêu mến sếp của mình, tỉ lệ ăn quỵt thấp hơn hẳn những công ty khác. Ngoài ra, những người ở cấp bậc cao trong công ty thì thường ăn quỵt nhiều hơn những người ở cấp bậc thấp. 
Feldman cho rằng có lẽ những người lãnh đạo làm vậy là vì đó cũng chỉ là một dạng lạm dụng quyền hạn mà họ thỉnh thoảng vẫn làm, trong khi các tác giả cuốn sách thì lại nghĩ rằng rất có thể những người lãnh đạo đó đã quen leo lên nấc thang nghề nghiệp cao hơn là nhờ đã ăn gian ngay từ lúc ở dưới.
Còn rất nhiều thông tin thú vị khác được nêu ra trong sách. Bạn nên tìm đọc cuốn sách Freakonomics nếu vẫn tò mò muốn biết điều gì tác động đến con người để họ thành thật hoặc gian dối. Nhưng tựu chung lại, thành công của Feldman nói lên rằng phần lớn mọi người đều thành thật một cách tự giác, vì ít nhất 87% số người ăn bánh là chịu trả tiền cho anh.
Ở những nơi khác ngoài nước Mỹ thì sao?
Cách kinh doanh giông như của Feldman không chỉ có ở nước Mỹ. Ngay ở nơi văn phòng nơi tôi đang làm việc (Nagoya, Nhật) cũng có một hộp đựng đầy bánh kẹo và một số món ăn vặt khác. Ai muốn ăn thì cứ việc mở hộp ra rồi lấy, sau đó tự giác bỏ đồng 100 yên (khoảng 13 ngàn đồng) vào một khe nhỏ trên miệng hộp. Mỗi buổi sáng sẽ có một cô đến bổ sung thêm bánh kẹo và thu tiền.
Theo tôi được biết thì cô ấy cũng kiếm lời được từ cách làm đó, ở công ty tôi cũng như ở những nơi khác. Hầu như chẳng có ai ăn quỵt, cũng chẳng có ai gian dối đến mức chôm luôn khay đựng tiền (vốn rất dễ lấy nếu muốn 
) của cô ta.
Thật hạnh phúc khi chứng kiến được một điều dù rất đơn giản nhưng lại cho ta thấy sự thành thật đáng yêu cũng những người xung quanh. Cách đây ít lâu, tôi đem niềm vui đó, gợn với một chút băn khoăn khi lên máy bay về công tác ở Việt Nam ít hôm. Liệu mình có thể thấy điều tương tự ở Việt Nam không?
Vừa vào đến Saigon Software Park (SSP), tôi ghé căn tin trước khi lên văn phòng công ty. Tôi tiến lại một cái tủ lạnh. Tôi muốn mua một hộp sữa. Không có ai bán hàng vào lúc này. Tôi mở cửa tủ. Tủ không khóa. Lấy ra một hộp sữa, tôi nhìn quanh. Vẫn không có ai.
Tôi bước ra ngoài vài bước, nhìn thấy một số nhân viên căn tin đang loay hoay trong bếp. Tôi gọi một người trong số họ rồi trả bốn ngàn đồng. Tôi thắc mắc rằng bất kỳ ai cũng có thể ăn trộm hộp sữa (thậm chí nhiều hộp sữa) nếu họ không khóa tủ lại hoặc không canh chừng cẩn thận. Người nhân viên nói rằng họ thường xuyên bận rộn ở trong bếp hoặc bưng thức ăn cho khách, nhưng vẫn cứ để tủ lạnh thoải mái như vậy vì nhìn chung vẫn bán và thu được tiền.
Tôi chào người nhân viên, cầm lấy hộp sửa đi lên văn phòng của mình, trong lòng thấy vui vui vì câu chuyện vừa rồi.
Ăn quỵt có phải là xấu xa
Có hàng tá lý do để giải thích vì sao một người nào đó ăn quỵt. Đói quá nhưng không có tiền là một lý do. Đang lúc gấp nên đi luôn không tính tiền là một lý do khác. Như vậy người ăn quỵt đâu hẳn là người xấu.
Xét ngược lại, người KHÔNG ăn quỵt cho dù chủ quán không có có mặt cũng chắc gì là người tốt. Dù sao thì bữa ăn cũng chẳng đáng là bao, nên chưa đủ để cấu thành động cơ để người đó “nhúng chàm”.
Bởi vậy cái sự xét một người tốt hay xấu không phải là chuyện dễ dàng. Cho nên ở đây tôi chỉ đặt vấn đề ở khía cạnh sau: nếu một người ăn quỵt chỉ vì chủ quán không có mặt ở đó, vậy người đó có phải là kẻ xấu không? Người đó không đói khát, không thiếu tiền, số tiền phải trả cũng chẳng nhiều, nhưng người đó vẫn ăn quỵt vì biết rằng chủ quán sẽ không biết (hay mọi người sẽ không biết điều đó). Hãy xét câu chuyện sau.
Giả sử tôi có quen với một cụ già. Cụ đã nghỉ hưu và đang sở hữu một số tiền khá lớn: 100 tỉ đồng. Số tiền này do cha ông để lại, mà cụ thì chẳng biết tí gì về chuyện kiếm tiền cả. Thế là cụ giao hết 100 tỉ cho tôi để tôi kinh doanh kiếm lời giúp cụ.
Tôi biết rõ cụ đã lẩm cẩm nên chẳng hiểu cách đơn giản nhất đối với cụ chính là đem số tiền đó gửi ngân hàng, số lãi hằng năm dư sức để cụ có cuộc sống thần tiên. Nghĩ là làm, tôi cứ vờ nói với cụ rằng tôi sẽ phát triển doanh nghiệp, nhưng kỳ thực là tôi đem hết 100 tỉ gửi ngân hàng, và giả sử lãi suất là 10%/năm.
Đến cuối năm thì tôi báo với cụ rằng mình đã lời được 10 tỉ, trong khi số vốn 100 tỉ ban đầu vẫn còn nguyên. Cụ cảm kích tôi vô cùng. Dĩ nhiên là phải tính phần công của tôi trong đó:
- Lợi nhuận: 10 tỉ
- Thù lao cho ban lãnh đạo (tức là tôi): 200 triệu (2%)
- Lợi nhuận còn lại: 9,8 tỉ
Rõ ràng ở đây tôi đã lợi dụng sự thiếu hiểu biết của cụ để ăn gian 200 triệu. Nhưng chưa hết, tôi cho cụ biết “Nghị quyết Đại hội cổ đông” của công ty có kế hoạch cho năm sắp tới như sau:
- Công ty sẽ “trả” cổ tức cho cụ từ số tiền lời 9,8 tỉ trong năm qua, nhưng không phải bằng tiền mặt, mà bằng cổ phiếu “thưởng”: hồi đầu năm cụ có 1.000 cổ phiếu (đại diện cho 100 tỉ đồng vốn ban đầu), bây giờ cụ sẽ có 1.098 cổ phiếu (thêm 98 cổ phiếu).
- Kế hoạch lợi nhuận cho năm sắp tới sẽ là 10 tỉ đồng.
- Nếu lợi nhuận thực tế vượt kế hoạch, thì ngoài khoản thù lao 2% trên lợi nhuận kế hoạch, ban lãnh đạo sẽ nhận thêm khoản thưởng là 3% của phần vượt kế hoạch.
Cụ rất vui vì vừa được “thưởng” thêm cổ phiếu mà năm sau lại vẫn có tiền lời nữa. Thế là mọi nghị quyết đều thông qua. Phần việc còn lại của tôi rất đơn giản: lấy 109,8 tỉ (100 tỉ ban đầu cộng với 9,8 tỉ giữ lại) đem gửi ngân hàng tiếp. Tiền lãi cuối năm sẽ không chỉ là 10 tỉ như trước, mà sẽ là: 109,8 x 10% = 10,98 tỉ.
Như vậy là tôi đã vượt kế hoạch hơn 0,98 tỉ (tương đương 980 triệu đồng). Chẳng phải là nhờ tôi kinh doanh giỏi, đơn giản là vì tôi đã khôn khéo biết giữ lại phần lợi nhuận mà lẽ ra phải chia cho cụ già. Vốn nhiều hơn thì sẽ dễ kiếm lợi nhuận cao hơn trước.
Thế là tôi lại tiếp tục bỏ túi 200 triệu, cộng thêm 3% của 980 triệu đồng. Tôi ra thêm “nghị quyết” cho năm mới:
- Công ty tiếp tục “trả” cổ tức bằng cổ phiếu “thưởng” như năm trước.
- Công ty sẽ huy động thêm vốn để số vốn tăng lên gấp đôi, bằng cách “ưu đãi” cho cổ đông hiện thời. Nói nôm na là cụ già có 100 tỉ trong công ty thì góp thêm 100 tỉ nữa.
- Lợi nhuận năm sắp tới sẽ là 15 tỉ (”tăng” 50% so với năm trước).
Và tôi lại đem hết số tiền của công ty gửi ngân hàng. Phần lời cuối năm xem như là bài tập nhỏ để bạn đọc tự tính.
Hãy xem kỹ lại cách tôi kiếm tiền. Từ 0 đồng, tôi kiếm được 200 triệu; rồi 229,4 triệu; rồi trên 460 triệu. Rồi nhìn lại số tiền lời của cụ già. Ai lợi, ai thiệt ở đây?
Dĩ nhiên cụ già sẽ nghĩ rằng mọi người đều lời. Công ty lời, cụ lời, tôi lời, tất cả đều vui vẻ ai về nhà người nấy. Nhưng rõ ràng tôi lời nhiều hơn cụ, và càng ngày càng lời nhiều hơn, với phần lời lẽ ra phải thuộc về cụ. Chỉ có điều cụ không biết điều đó, và tôi chỉ chờ có thế để kiếm lợi.
Thế thì tôi có phải là kẻ xấu không? Nếu tôi là kẻ xấu, vậy thì tôi đã hại ai nào? Có ai lên tiếng rằng là kẻ bị hại đâu? Cụ già ư? Cụ đang hả hê vì số vốn ban đầu đã tăng lên đang kể, đã vậy số lượng cổ phiếu lại nhiều hơn nữa. Thậm chí cụ còn cảm ơn tôi rối rít nữa là khác.
Ví dụ trên, dù đơn giản, nhưng tôi tin rằng đã phác họa chân thực mối quan hệ giữa ban lãnh đạo của phần lớn các công ty cổ phần (hoặc các quỹ đầu tư) với các cổ đông.
Nếu nói tôi là kẻ xấu, vậy chẳng khác nào nói rằng phần lớn ban lãnh đạo các công ty, các quỹ là kẻ xấu? Bạn nghĩ sao?
Chúng ta có thể lấy lý do rằng xã hội thực tế thì phải như vậy. Người hiểu biết nhiều thì phải được hưởng nhiều. Tương tự đối với người có thế lực, có học vị, có sẵn nhiều tiền. Đó chẳng phải là đôi bên cùng có lợi hay sao?
Thực tình thì tôi không nghĩ như vậy. Đôi bên cùng có lợi có nghĩa là lợi ích phải được phân chia công bằng. Muốn công bằng thì con người phải thành thật. Mà thành thật có thể được kiểm chứng qua câu hỏi:
Liệu bạn sẽ ăn quỵt nếu chủ quán không có mặt ở đó?
Người sẵn sàng ăn quỵt chỉ vì chủ quán không có mặt ở đó chính là kẻ gian dối. Cụ già không hiểu biết cũng hoàn toàn giống như chủ quán không có mặt. Đó đều là cơ hội tốt để sự gian dối bộc lội.
Bản chất của con người là thế nào?
Vậy bản chất của con người là tốt (thành thật) hay là xấu (gian dối)? Tôi tin rằng câu trả lời chính xác đó là: trong xã hội có người tốt, nhưng cũng có kẻ xấu. Có người sẵn sàng chiu đựng mọi khó khăn, gian khổ, để dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng cố không ăn quỵt, dù chủ quán không có mặt ở đó. Nhưng cũng có loại người sẵn sàng ăn quỵt chỉ vì có được hoàn cảnh thuận lợi như vậy.
***
Vậy chúng ta nên làm gì? Lẽ thường tình, ai cũng sẽ cho rằng thì xã hội đã vậy, chúng ta phải biết “vật lộn” với những kẻ xấu, như vậy mới mong sống được an bình. Tôi không nghĩ vậy. Cuộc sống của chúng ta không phải là để chiến đấu với kẻ xấu. Đó không phải là mục tiêu lớn nhất của một đời người. Mục tiêu quan trọng nhất của đời người là ở chỗ khác.
Một người bạn đã chỉ cho tôi làm thế nào để hiểu được đâu là mục tiêu lớn nhất của đời mình. Đó chính là điều luôn thôi thúc mình hướng đến, là điều mà mình dù có đạt được bao nhiêu cũng không bao giờ thấy đủ.
Đó là điều mình vẫn không thỏa mãn vì thấy còn muốn có thêm nữa… ngay cả lúc hấp hối chuẩn bị lìa khỏi cõi đời. Hãy nghĩ đến một người đang nằm trên giường và đang trăn trối. Họ còn tâm nguyện nào chưa thành? Họ muốn có thêm điều gì? Liệu rằng họ muốn có thêm nhiều tiền, muốn bước lên thêm vài bước nữa trên nấc thang danh vọng? Hẳn bạn sẽ phải phì cười nếu thấy người nào trước lúc lâm chung mà vẫn còn trăn trối như vậy, nó phi lý đến nỗi ngay cả trên phim ảnh người ta cũng không bao giờ làm vậy.
Hầu hết điều mà họ mong muốn nhất, và vẫn cảm thấy không đủ cho đến trước lúc nhắm mắt, là họ muốn có thêm thời gian được ở bênh cạnh những người tốt mà họ đã gặp trong cuộc sống. Dù có cống hiến bao nhiêu trong cuộc đời, cho đến trước lúc chết con người vẫn thường muốn có thêm điều đó.
Tôi có cùng suy nghĩ với Paven trong “Thép đã tôi thế đấy”, rằng đời người chỉ có một lần. Và cuộc đời thường ngắn hơn rất nhiều so với người ta tưởng. Nếu phải dành phần lớn cuộc đời để đối phó với kẻ xấu, hoặc tệ hơn nữa, để học cách trở thành kẻ xấu, thì ta đã đánh mất đi ý nghĩa lớn nhất của cuộc sống: được trở thành con người để làm được những điều có ý nghĩa tốt đẹp.
Cuộc sống là để phân biệt đâu là kẻ xấu, đâu là người tốt. Không nên dành hết thời gian để đối phó với kẻ xấu. Trong phần lớn trường hợp, chọn một môi trường để tránh xa kẻ xấu thì tốt hơn nhiều (người xưa có khuyên rằng kiêng cử cho nó lành thì vẫn là thượng sách ). Phần lớn thời gian là nên để dành cho những người tốt nhất.
Thử nhắm mắt lại. Bạn có một số tiền rất lớn. Bạn để nó ở nhà nhưng quên cất nó thật kỹ. Bạn phải đi công tác. Những đồng nghiệp trong công ty đang họp để đánh giá kết quả công việc vừa qua nhằm xét duyệt thăng cấp cho đợt sắp tới. Bạn quên mất tuần sau sẽ là sinh nhật của bạn, nhưng bạn bè thân thiết đang âm thầm chuẩn bị ngày đó cho bạn. Bạn cảm thấy thoải mái khi đi công tác, hoàn toàn yên tâm về số tiền quên cất đi, về kỳ xét thăng cấp sắp tới, về ngày sinh nhật. Bởi vì bạn hiểu rằng những người đó không làm điều gì xấu, thậm chí họ luôn cố gắng đem lại những gì tốt nhất cho bạn… cho dù bạn không có mặt ở đó.
Very nice post.
I always realize something i missed when i read your blog!
Blog của bạn làm tôi nhớ đến chuyện xảy ra tối qua. Tôi đang làm việc riêng của mình thì một người tôi quen trên mạng nhờ giúp đỡ install 1 phần mềm. Tôi không ưa gì người này vì những cái rất là dễ dàng đơn giản tưởng như con nít cũng làm được cũng phải đi hỏi tôi. Anh ta quên mất password login vào acc của mình, quên mất cả câu trả lời cho câu hỏi bí mật nên không thể lấy lại password khác được. Cuối cùng anh ta cầu cứu tôi bằng cách gửi cho tôi 1 đống password anh ta hay sử dụng. Tôi đành miển cưỡng thử hết cái này đến cái kia cho hắn, miệng tự nhủ sao cái chuyện thử password này cũng không tự làm được trời. Cuối cùng cũng thử được một cái đúng. Tôi bản tính rất bực bội khi đang làm gì mà bị người khác quấy rầy, tự nhủ kì này tao đổi acc của mày luôn cho mày mua acc khác hehe…
Nhưng suy nghĩ lại lúc đó anh ta tin tưởng tôi hết lòng mới nhờ giúp đỡ, lại còn gửi hết những password hay sử dụng nữa. Chơi như vậy thật không phải. Tôi đưa password thử được cho anh ta và để anh ta làm phần còn lại.
Khách quan mà nói, nhiều việc đơn giản đối với mình nhưng khó khăn với người khác. Tôi luôn tâm đắc phương châm: “Sống sao cho để sau này không thấy hối tiếc”. May mà lúc đó tà tâm không thắng được chính đạo hô hô.
Tùy thằng chủ quán, nếu nó làm ăn nghiêm túc thì thôi, làm ăn gian dối thì phải gậy ông đập lưng ông cho bõ ghét
Biết nó làm ăn gian dối còn lết đít đến ăn làm gì rồi còn ghét . Ta mà bị như thế ăn 1 lần rồi đi chỗ khác đầu không ngoảnh lại cho lành.
I always have things to think of when i read ur article! Thank you!
Bài viết rất thú vị!
1. Nói thật thì tôi từng nhìn thấy rất nhiều trường hợp ăn quỵt trong cuộc sống hằng ngày, nên khi đọc kết quả “ít nhất 87% số người ăn bánh là chịu trả tiền cho Feldman” tôi cũng khá ngạc nhiên. Nhưng sau khi ngẫm nghĩ lại thì thấy hợp lý. Anh chàng Feldman thực ra rất khôn vì:
- Bánh chẳng đáng là bao nhiêu tiền: người lớn thường có suy nghĩ chẳng thèm gian dối việc nhỏ. Ngay cả những người bản chất là xấu họ cũng rất ý tứ giữ mình, không thèm “nhúng chàm” với mấy cái không đáng giá. Tôi lúc nhỏ có sống gần thằng em họ, tính nó rất thích ăn cắp vặt mặc dù chẳng thiếu thốn gì và rất khoái khi được ăn quỵt. Nhớ hồi đó mấy lần buổi tối đi chơi điện tử mà cúp điện thì nó kéo tôi chạy tuốt, tôi ở lại đòi trả tiền nó mắng là “ngu”. Tiền bạc mà sơ hở để cho nó thấy là mất ngay. Sau này lớn lên có dịp gặp lại, tôi thử để một ít tiền hớ hênh trong phòng thử nó xem sao thì thấy còn nguyên. Tôi cũng mừng vì nghĩ là thằng em lớn lên đã đàng hoàng rồi, ai ngờ xem lại thì cái di động để trong phòng sạc pin không cánh mà bay
- Anh ta đem bánh để ở các cao ốc văn phòng: ở các nơi đó, nhân viên đa số có trình độ cao, thu nhập cũng đủ sống nên họ chẳng việc gì phải ăn quỵt một vài cái bánh. Thử nghĩ nếu anh ta đem đặt ở trường học hoặc ở chợ thì theo tôi đoán anh ta không cần phải quay lại vào hôm sau (vì cả bánh và hộp đựng tiền đều không còn :D)
2. Anh Nam Lê nói “Đôi bên cùng có lợi có nghĩa là lợi ích phải được phân chia công bằng”. Thực tế cuộc sống tôi thấy lòng tham khiến con người ít ai chịu phân chia lợi ích cho công bằng hết. Người hiểu biết hơn thường tìm cách ăn gian người không hiểu biết, và cũng thật trớ trêu là kẻ bị ăn gian lại rối rít cảm ơn kẻ ăn trên đầu mình (như ví dụ cụ già lẩm cẩm của anh Nam).
3. Về bản chất con người: lúc nhỏ đọc truyện cổ tích thấy xấu tốt rạch ròi, lúc lớn lên rồi tôi nhận thấy khó phân biệt rạch ròi lắm, giữa trắng và đen luôn có một khoảng xám. Đa phần mọi người rơi vào khoảng xám này, nghĩa là có lúc tốt, lúc xấu. Những người hoàn toàn tốt và những người hoàn toàn xấu hình như tôi thật sự gặp rất ít. Tôi nghĩ hoàn cảnh làm nên bản chất con người. Mong là trong xã hội ngày càng có nhiều người tốt và chính những người tốt này sẽ tạo ra hoàn cảnh tốt để cảm hóa dần những người xấu.
Bai viet rat hay!
Tuy nhien dan dat cua Nam ve viec mong muon lon nhat cua con nguoi la duoc o ben canh nhung nguoi tot nhieu hon chua thuyet phuc lam. Theo HL mong muon thuc su cua con nguoi la muon duoc tot hon.
Tôi đã từng “VÔ TÌNH ĂN QUỴT” của người khác
).
Một lần nọ đi chợ, vì lo buôn chuyện mà tôi và người bán hàng đã không nhớ tính tiền “món giò sống”. Tôi vẫn vô tư ung dung đi mua những món đồ khác trước mặt cô ấy và cả hai vẫn không nhớ gì. Đi về đến nhà, khi kiểm tra lại tiền và những đồ đã mua thì tôi mới sực nhớ đến “Chết mồ mình chưa trả tiền giò″
Một ý nghĩ chợt lóe lên trong tôi “Hay mình khỏi trả”. Nhưng rồi rốt cuộc tôi phải đi ra chợ lại để trả số tiền vì những lí do không thể không thực hiện:
1. Người ta là người buôn bán nhỏ, kiếm sống từng đồng bạc nhỏ, vậy mà mình nỡ “ăn quỵt” của người ta hết 15.000 đồng.
2. Mình sẽ còn gặp lại cô bán hàng nhiều lần sau nữa chứ.
3. Nếu mình lấy người ta cái gì thì người khác cũng lấy lại của bạn thứ khác.
4. Lương tâm của người tốt không cho phép (mình là người tốt mà
Đó chỉ là một món tiền nhỏ mà tôi đã vô tình quên. Vậy nếu món đồ lớn hơn => hì hì, chắc chắc sẽ không thể quên như vậy đâu
Hay. Xin phép anh cho em copy cái này cho mọi người cùng đọc nhé. Ở dưới sẽ ghi rõ nguồn lấy từ đâu. Chúc anh ngày mới tốt lành
Cám ơn những bài viết rất hay của bạn Nam. Cũng gần như ý kiến của bạn Khoa Vo, mình cảm thấy trong mỗi con người đều có cả phần tốt và phần xấu, chúng ta sống là để phấn đấu cho phần xấu trong bản thân chúng ta giảm đi và phần tốt tăng lên. Con người chỉ xấu xa khi gặp phải những cám dỗ và họ không thể vượt qua.
Mình nói cụ thể vào ví dụ của bạn Nam một chút nhé. Khi nhận được 100 tỉ ban đầu, bạn đưa ra giải pháp gửi ngân hàng và tự đánh giá tiền công cho ý tưởng của mình là 200 triệu. Năm thứ 2, bạn cảm thấy làm ăn như thế quá tốt, nếu nhận số tiền như năm ngoái thì chẳng đáng giá với ý tưởng của bạn và bạn bắt đầu tỏ ra “tham lam” hơn. Rõ ràng là khi có điều kiện thì con người mới bắt đầu bộc lộ những cái xấu.
Thêm một ý nữa mà bạn Nam có đề cập đến trong bài đấy là sự công bằng. Thật ra thì khái niệm này chỉ có thể ở mức tương đối và rất khó duy trì 1 giá trị công bằng một cách lâu dài (trong phân chia trách nhiệm, quyền lợi và nhiều thứ khác). Khi đi làm bạn luôn mong muốn mức lương cao hơn, xứng đáng với công sức bạn bỏ ra. Nhưng với tư cách là người chủ, họ lại không nghĩ như bạn.
Chúc các bạn 1 ngày làm việc vui vẻ.
Tốt xấu chỉ có thể nói là hành động hoặc sự việc tốt xấu thôi. Không thể nói người tốt hay người xấu. Người có nhiều hành động xấu thường bị cho là người xấu nhưng trong một chừng mực nào đó chưa chắc anh ta xấu. người thường làm việc tốt thường được cho là người tốt nhưgn hãy xem lại đi. Có rất nhiều ví dụ về những điều này có lẽ tôi không cần viết ra. Rõ ràng nếu đứng ở các góc độ, hoàn cảnh, …. khac nhau thì một người sẽ được cho là tốt hoặc xấu đều được cả vậy thì hãy nghĩ rằng mọi người đang tồn tại đều là người tốt. :-)).
Trả lời cho Cat ty
Bạn nói rất đúng, đánh giá hành động tốt hay xấu thì sẽ xác đáng hơn là đánh giá con người.
Tuy nhiên, chẳng phải ai cũng muốn biết được đâu là người tốt ở quanh mình, vì được ở bên cạnh người tốt bao giờ cũng là điều hạnh phúc lớn lao, nếu không muốn nói là hạnh phúc nhất? Vì vậy tôi mới thử đặt ra câu hỏi như vậy trong bài.
Trả lời cho Pooh và Khoa Vo
- Dĩ nhiên nếu trước mắt có 2 miếng bánh, và không có chủ quán ở đó, kẻ xấu chắc chắn sẽ lợi dụng tình thế để ăn miếng bánh ngon hơn (hoặc nhiều hơn). Còn nếu chỉ có một cái bánh thì người đó chắc chắn sẽ “xỉa” nó liền, dù bánh có ít đến mấy. Dù thế nào thì chúng đều là những hành động sai trái.
- Trong cuộc sống có rất nhiều chuyện phức tạp, và khó mà phân định rạch ròi đầu là đúng sai, đâu là công bằng và không công bằng. Đáng buồn thay người chịu thiệt trong những trường hợp đó phần lớn là người thiếu hiểu biết (nên mới bị gạt).
Đó cũng là lý do vì sao blog Thợ code làm giàu ra đời. Tôi hy vọng những bài viết ở đây có thể giúp cho mọi người một cái nhìn thật khác lạ, và vô cùng đơn giản, về nhiều vấn đề trong cuộc sống. Như thế sẽ giúp cho mọi người tránh bị rơi vào tình thế thiệt thòi (nói như Khoa Vo là bị “ăn trên đầu”).
Dù sao, tôi vẫn tin rằng xã hội có nhiều người tốt hơn người xấu.
Bài viết thật hay. Điều đó ám chỉ rằng hiện nay rất nhiều công ty sử dụng chính sự không hiểu biết của nhiều cổ đông để kiếm lời. Điều đó có thể là một hành động xấu, nhìn trên góc độ của đa số những cổ đông kém hiểu biết(nhưng lại thiểu số về cổ phần). Về chuyện ăn quỵt hay không ăn quỵt, khi nào thì ăn quỵt hoặc khi nào thì không? Rất khó có một câu trả lời chính xác cho tình huống này. Tuy nhiên có thể nói ngắn gọn như sau: Trường hợp 1(TH 1): để tạo ra điểm cân bằng thì nhận được một miếng bánh => phải trả tiền.
TH 2: để tạo ra sự mất cân bằng thì nhận được bánh => không trả tiền.
TH 3: trong hai trường hợp trên đều xét các điều kiện cân bằng chỉ có bánh và tiền. Vì thế nếu thêm một yếu tố mới cấu thành trong tình huống thì cần phải hiểu rõ yếu tố nào sau cùng quyết định tính cân bằng. Ví dụ: chủ quán thường xuyên cho Hàn the vào trong bánh sẽ là yếu tố làm mất tính cân bằng…
Có rất nhiều yếu tố để xét tới một tình huống. Điều khó khăn là ai đó có muốn hay không chuyện gìn giữ sự cân bằng trong cuộc sống.
Sáng nay tình cờ tôi có một tập tài liệu được in ra trong loạt bài “100triệu/1h” tôi mới có dịp đọc blog của bạn Nam. Bài viết rất hay, cách đặt vấn đề dễ hiểu và quan trọng là đa chiều. Bài viết của bạn hướng đến mặt tốt của con người nhưng thuyết phục vì không áp đặt, biết tôn trọng người khác. Thực ra theo tôi, nói về CON NGƯỜI chúng ta phải luôn nghĩ đến sự tôn trọng thì chúng ta mới có thể hiểu được từng CON NGƯỜI.Xấu và tốt chỉ là hai khái niệm rất mong manh. Tôi mong rằng với cách nhìn như bạn chúng ta sẽ luôn hướng đến những điều tốt đẹp về con người trên cơ sở tình thương yêu phổ quát.
Trả lời cho Thanh Tuan
Bạn nói đúng, khi đánh giá (và cả những việc khác) con người, điều quan trọng là ta cần phải biết tôn trong con người họ. Khi nào có dịp tôi sẽ trao đổi kỹ hơn về vấn đề đó.
Tôi cũng tò mò muốn biết bạn có được “tập tài liệu” đó ở đâu vậy.
Thật ra tôi chỉ hy vọng người in ra ghi rõ nguồn gốc, và không chỉnh sửa bài viết nếu chưa hỏi ý kiến của tôi.
Trả lời cho HTCương:
Qua câu chuyện công ty và cổ đông, tôi muốn nêu lên sự khó khăn khi phân định đâu là tốt, đâu là xấu trong cuộc sống thực tế.
Tôi có một tình huống và một câu hỏi cho bạn (cũng như các bạn đọc khác):
- Nếu bạn nghĩ rằng việc các công ty lợi dụng sự thiếu hiểu biết của cổ đông để tìm cách chiếm dụng vốn rồi thủ lợi cho bản thân là xấu xa, vậy bạn nghĩ sao về chuyện này:
Dĩ nhiên, câu trả lời còn tùy thuộc vào văn hóa xã hội. Ví dụ ở Mỹ sẽ có câu trả lời khác so với ở Việt Nam. Dù sao thì câu trả lời của bạn là gì?
Tôi vốn chỉ là người quen làm công ăn lương và an phận. Nhưng hiện nay tôi bỗng nhận ra mình cần phải thay đổi, thay đổi như thế nào thì chưa biết nhưng phải thay đổi. Ý nghĩ đầu tiên của tôi là phải tìm hiểu về chứng khoán. Tôi có nói chuyện này với một đồng nghiệp, hôm sau cậu ấy đưa tôi tập tài liệu của Nam đã in sẵn,tôi nghĩ chắc cậu ấy có biết Blog của bạn. Hôm qua sau khi đọc nó tôi rất thích vì cách diễn giải của bạn thật đơn giản nhưng thuyết phục. Tôi cũng có vài trăm triệu, hơn 10 năm nay tôi vẫn gửi tiết kiệm nên tôi thấy những gì bạn phân tích thật đúng. Có thể tập tài liệu này sẽ làm tôi thay đổi. Trước hết là thay đổi tư duy. Nếu được như vậy, tôi sẽ rất biết ơn bạn đấy.
Chào Lê Nam!
Lần đầu tiên tôi biết bạn qua bài viết “Kiếm 100tr/giờ nhờ cổ phiếu” post trên diễn đàn x-café, sau đó lần mò đến trang web này. Những bài viết của bạn thật sự rất thú vị và tôi thiết nghĩ phần lớn chúng ít nhiều cũng chịu ảnh hưởng bởi những quyển sách bạn giới thiệu. Mang nhiều màu sắc và triết lý kinh doanh rất Mỹ. Hôm nay ghé qua đây đọc bài này của bạn thấy có cái gì đó vương vướng. Vướng về câu hỏi “Liệu bạn sẽ ăn quỵt (ăn mà không trả tiền) nếu chủ quán không có mặt ở đó?”, vướng về câu truyện có thật về cách thức kinh doanh độc nhất vô nhị của một doanh nhân tên Paul Feldman, và cuối cùng là “Bản chất của con người là thế nào?”.
Liệu bạn sẽ ăn quỵt nếu chủ quán không có mặt ở đó? …Đôi bên cùng có lợi có nghĩa là lợi ích phải được phân chia công bằng. Muốn công bằng thì con người phải thành thật. Chổ này tôi nghe sao hơi bị không tưởng và lạc quan. Con người luôn hướng đến cái chân thiện mỹ, nhưng quá tin vào bản chất thiện của con người thì thật là ảo tưởng. Những doanh nhân không thể nói là họ xấu được, họ đâu phải là sứ giả của tổ chức Hoà Bình Xanh hay là thiên thần áo trắng… Mục tiêu cuối cùng của họ là lợi nhuận và sẽ tận dụng mọi điều kiện (có cả cái xấu) để duy trì sự phát triển của doanh nghiệp. Vậy thì có thể là ấu trĩ khi bạn muốn công bằng qua sự “thành thật” của những doanh nhân này. Ở đây tôi chưa muốn nói đến vấn đề “thế nào là công bằng?”. “Cụ già không hiểu biết cũng hoàn toàn giống như chủ quán không có mặt. Đó đều là cơ hội tốt để sự gian dối bộc lội” tôi không đồng tình với bạn ở đây. Cụ già không hiểu biết là do cụ thiếu thông tin và có lẽ cụ chẳng đủ sức để tìm hiểu nó. Mà thông tin chính là tri thức, người nào nắm bắt được thông tin thì người đó có tri thức. Vậy liệu có công bằng không khi tôi phải chia phần lợi nhuận cho bạn do lượng tri thức của tôi thu thập được. Đúng thật sự thế giới hiện này chưa thật sự công bằng khi một lượng lớn thông tin do một nhóm nhỏ người có quyền hành chiếm giữ. Họ chính là những kẻ độc quyền thông tin và khai thác chúng để kiếm lời bất chính. Nhưng đó là vấn đề khác phải không bạn? Thiết nghĩ với sự không hoàn hảo và bất công của xã hội hiện nay thì bạn trông chờ vào sự “thành thật” của con người cũng là lẽ đương nhiên và tôi cũng không phải là ngoại lệ. Nhưng tôi vẫn tin chắc một điều thế giới sẽ thay đổi. Với sự phát triển của công nghệ thông tin thì mọi người sẽ có nhiều cơ hội hơn để tiếp nhận thông tin tiếp nhận tri thức. Và đó là lúc mà xã hội sẽ công bằng hơn - một thế giới “không ma sát”-“friction free capitalism”. Lúc đó quan niệm và thuật ngữ “công việc”,”làm công ăn lương” sẽ không còn tồn tại. Bạn sẽ người cung cấp sản phẩm (tri thức) của mình cho khách hàng (giới chủ). Và ngược lại khách hàng (giới chủ) sẽ tiếp tục làm ăn với nhà cung cấp nếu như sản phẩm đạt chất lượng. Cái quan hệ bóc lôt và bị bóc sẽ dần bị xoá mờ. Tri thức một nguồn tư liệu sản suất vô tận không của riêng một ai và đặc biệt là nó không mang tính giai cấp. Có lẽ đây là thế giới mà Marx đã từng mường tượng ra chăng?
Bạn dùng câu truyện kinh doanh của Paul Feldman để trả lời câu hỏi chủ đề “Liệu bạn sẽ ăn quỵt nếu chủ quán không có mặt ở đó? “ rồi phân biệt xấu tốt. Nếu như câu truyện của bạn kết thúc có hậu như thế thì tốt quá rồi. Hơn 70% người tốt là quá hoàn hảo, cứ 10 người thì có 7 người tốt còn lại là chưa tốt. Nhưng đó là câu truyện ở nước ngoài và câu truyện của bạn ở Việt Nam. Tôi thì chưa bao giờ có dịp đi nước ngoài có lẽ học dở tệ nên bạn bè đứa nào cũng kiếm được một suất đi hết rùi bỏ lại tui một mình ở Việt Nam. Nói vui thế thôi. Thử áp triết lý kinh doanh đó của bạn xem sao. Tôi mang một thúng xôi và một thùng tiền có khoá đến nơi công trường xây dựng. Cũng như bạn, để đó, ghi lên hộp 500đ/gói xôi chiều quay lại lấy. Ôi hỡi ơi, chiều mà tôi quay lại chắc cả cái thúng đựng xôi lẫn cái hộp tiền của tôi mà còn là may lắm rồi, chứ đừng ảo tưởng kinh doanh kiếm lời. Có thể bạn là dân I Tờ nên chỉ tiếp xúc với những người có chỉ số IQ cao nên nếu dùng triết lý đó kinh doanh chắc có thể làm ăn được. Còn tôi một anh chàng cơ khí lắm lem, làm cái nghề “bán nhan sắc kiếm tiến” - đứng nắng làm cai là chính, chỉ toàn tiếp xúc với giai cấp tiền phong, giai cấp chỉ dùng bạo lực cách mạng để giải quyết vấn đề. Tôi có câu truyện này hơi bi quan một tí nhưng cái nghề tui nó là vậy . Khi tôi làm việc tại nhà máy khí điện đạm Cà Mau chỉ cẩn sơ hở một tí là mất vật tư. Có câu nói vui đó là “ở đây cứ một m2 thì có 4 thằng Alibaba” (Alibaba: mấy thằng ăn trộm, bọn Tây thường nói thế). Đó là câu truyện của tôi hơi phiến diện một tý phải không bạn? Để khách quan tôi muốn nói đến các công ty trong nước. Liệu bạn có thể tìm thấy một doanh nghiệp phân phối nào tại Việt Nam khi mua hàng có thể dùng thử rồi trả lại như những nước khác không? Đâu đâu cũng là “Hàng mua rồi miễn trả lại” từ nhỏ đến lớn. Mà hình như dạo này chỉ mỗi Nguyễn Kim là có thể trả lại nhưng không rõ khi trả lại cô bán hàng có vui vẻ nỡ một nụ cười làm ngây ngất lòng chiến sĩ hay không nữa? Ôi cái mạng sao thế này, đang nghe nhạc online lại đứng, Mất hứng! Mà nhắc đến cái mạng Internet tôi lại tức điên lên. Lúc tháng đâu mới lắp nó chạy phây phây nhưng đến giờ thì giở chứng chậm như rùa. Âu cũng là tình hình chung nên đành chịu. Lại một cảm giác bị lừa, bị thằng nào đó cho ăn phở dỏm mà dùng từ “phở đểu” của miền Bắc ở đây mới lột tả được hết ý. Hình như có vấn đề khi áp dụng câu truyện kinh doanh của bạn vào thực tế Việt Nam. Chẳng lẻ người Việt mình xấu xí vậy sao? Kẻ kinh doanh thì luôn muốn móc túi người mua hàng, còn người mua thì đôi khi chờ cơ hôi mua hang miễn phí. Xin lỗi nói đến đây chắc tôi sẽ bị đấu tố mất về cái tôi nói xấu dân tộc. Nhưng thử hỏi ai trong số chúng ta không thích dùng phần mềm của microsoft mà không phải trả tiền? Tôi thì thôi luôn có một câu biện minh cho hành động của mình đó là: lão Bill là tỷ phú rồi mất vài trăm USD đâu khiến lão nghèo đi đâu. Ở đây nếu lão Bill là ông chủ quán thì tôi tin chắc là 99.99% người dân Việt Nam là kẻ ăn quỵt. (Xin lỗi bạn nếu bạn thấy khó chịu)
“Bản chất của con người là thế nào?” Tôi hoàn toàn đồng ý với bạn trong xã hội có người tốt kẻ xấu. Vâng đúng là vẫn có những người “đói cho sạch rách cho thơm”. Cái triết lý sống của bạn cũng thật đẹp và tôi trân trọng ý kiến của bạn. Nhưng tôi chẳng thấy có cái gì mới mẻ ở đây cả. Những điều đó thật sự tụi mình đã được học và giáo dục ngay từ lúc bắt đầu vào mẫu giáo. Tôi nghĩ ai trong chúng ta đều biết rõ điều đó. Thật sự đơn giản phải không bạn!? Nhưng cái tưởng chừng đơn giản đó khi thực hiện thì khó vô cùng. Tỉ như 5 điều Bác Hồ dạy mà tụi mình thực hiện được nữa điều thôi cũng làm cho đất nước giàu mạnh (học tập tốt, lao động tốt). Vì vậy ở phần kết này bạn vẫn dừng lại ở việc tin tưởng vào bản chất thiện của con người. Vẫn là những bài học đạo đức nhàm chán kêu gọi lòng từ tâm và sự thành thật của con người.
Bạn là người may mắn mà không do năng lực của bạn, bạn có cơ hội ra nước ngoài có cơ hội tiếp xúc với những điều hay và mới mẻ ở những nước phát triển. Ơ những nơi đó, người ta không ăn quỵt nếu chủ quán không có mặt ở đó? Ít ra là trên 70% một con số ấn tượng. Còn riêng tôi học chỉ lo đối phó với các kì thi nên mãi không có cơ hội đi nước ngoài học tập, ra trường thì gặp nhiều khó khăn khi tìm việc. Những điều tôi biết chỉ là “1 m2 có 4 thằng Alibaba”, có những kẻ bán phở đểu lấy tiền khách hang, và những kẻ ăn quỵt phở của lão tài phiệt Bill Gate trong đó có cả tôi. Đó chỉ là vấn đề kinh doanh thôi, còn nhiều vấn đề bất cập lắm. Một câu hỏi luôn ám ảnh tôi: không lẻ người Việt mình xấu vậy sao? Hông lẻ ở những nước tiên tiến họ “thành thật” hơn chúng ta hả bạn? Có người bảo do ta nghèo lạc hậu nên thế, và do ta xấu xí như thế nên ngheò và lạc hậu. Câu trả lời này có vẻ lẩn thẩn không hợp lí. Đáp án hợp lí nhất: Có lẽ toàn bộ hệ thống của mình bị lỗi thì phải (thuật toán có vấn đề, sai số quá lớn). Dữ liệu đầu vào chúng ta kiểm soát rất tốt, nhưng hởi ơi dữ liệu đầu ra không thể kiểm soát được. Chết! Tôi hình như lấn sân của bạn rồi! Thực ra tôi cũng đâu đủ trình độ để giải bài toán xã hôi quá lớn như vậy đâu (không phải sở trường mà lị)
Dù sao cũng rất vui được biết bạn! Những công việc bạn làm tôi nghĩ thật sự có ích và đáng trân trọng. Đọc blog của bạn rất thú vị và cuốn hút. Hy vọng bạn sẽ tiếp tục viết thật hay về đề tài cổ phiếu và kinh doanh (tui khoái đọc mấy cái đó lắm). Chúc bạn sức khoẻ và thành công!
Duc Nguyen
Trả lời cho Duc Nguyen
Cám ơn bạn vì đó có một comment rất dài và đầy nhiệt huyết.
Đúng vậy, tôi không ảo tưởng rằng mọi người (hoặc mọi thứ) trên đời này đều tốt đẹp. Nhưng tôi cũng tin rằng một trong những mục tiêu lớn nhất của đời người là tìm ra những người tốt với mình nhất, và dành nhiều thời gian nhất để sống hạnh phúc bên họ.
Ngoài ra, tôi nghĩ rằng sống để đấu tranh xóa bỏ sự chênh lệch giàu-nghèo, có học thức-không có học thức là một sứ mệnh cao cả. Dĩ nhiên không phải ai cũng có thể theo đuổi cuộc đấu tranh đó. Nhưng tôi luôn ủng hộ những con người dũng cảm như vậy. Thực tế thì lịch sử nhân loại đã cho thấy xã hội ngày càng tiến bộ chính là nhờ những người dám đấu tranh xóa bỏ đi sự cách biệt giữa người với người (tiền bạc, màu da, tôn giáo,…).
Tôi có một thắc mắc nhỏ:
Vì sao bạn có thể khẳng định rằng tôi được ra nước ngoài mà không do năng lực???
Tôi hiểu cách kinh doanh kiểu Feldman còn tùy thuộc vào từng môi trường. Tuy nhiên, tôi không dám khẳng định rằng những người làm công việc có hàm lượng trí thức cao (trường đại học, IT, tài chính, kinh doanh, tiếp thị) sẽ “lương thiện” hơn những tầng lớp khác. Thậm chí theo cảm nhận của tôi, tôi thấy nhiều sự thật phũ phàng ở giới “trí thức” hơn là ở giới lao động bình dân, buôn bán (tôi có may mắn được va chạm ở nhiều môi trường khác nhau từ nhỏ cho đến lúc lớn nên có thể khẳng định điều này). Có lẽ cách tốt hơn hết là mình thử kinh doanh theo kiểu Feldman ở VN rồi phân tích số liệu xem sao.
Tôi rất vui được biết đến bạn và hẹn nhiều dịp trao đổi nữa.
Chào nam!
Xin lỗi Nam chắc là do mình đánh thiếu dấu nên bạn hiểu lầm ý của mình. Nghĩ lại cái tiếng Việt của mình thật thú vị. Ý của mình không phải thế
“Bạn là người may mắn. Mà không! Do năng lực của bạn, bạn có cơ hội ra nước ngoài có cơ hội tiếp xúc với những điều hay và mới mẻ ở những nước phát triển…”
Đây mới chính là ý của mình đó do cái văn phong của mình lẫn lộn giữa văn nói và viết. “mà không!” là tôi muốn chuyển ý. Thành thật xin lỗi bạn nha, chắc là do hôm qua tôi viết khuya quá, buồn ngủ nên sai sót thôi.
Việc này làm tôi nhớ đến câu truyện hợp tác xã có khẩu hiệu “Ngưu canh bất khả sát”. Nhưng các xã viên do cao hứng giết trâu ăn rồi sau đó hối lộ chủ nhiệm. Chủ nhiệm nhận hối lộ rồi cho người chỉnh khẩu hiệu “Ngưu canh bất khả, SÁT” thế là mọi chuyện êm xuôi. Còn nhiều câu truyện cười ra nước mắt khi gõ tiếng Việt không dấu.
Tôi đâu phải là người tùy tiện kết luận về người khác. Tôi không thích ai nhân danh bất cứ cái gì để phán xét người khác. Thử hỏi bạn lấy tư cách gì để xác định mình biết rõ một ai đó trong khi bạn chưa hiểu được chính bản thân mình.
Một lần nữa thành thật xin lỗi bạn về những lầm lẫn đó. Cuộc sống là vậy! Những cặp vợ chồng hạnh phúc nhất, sống với nhau mà đôi khi còn hiểu lầm huống hồ tôi với bạn. Điều quang trong là chúng ta có đủ bình tỉnh thực sự muốn lắng nghe (không phán xét), lắng nghe như lắng nghe của tiếng nói của đồng loại. Nhưng không phải “Luôn luôn lắng nghe, lâu lâu mới hiểu”
Chào Nam! Hy vọng cái thắc mắc nhỏ đã có đáp án
Thú vị thật. Bài viết gợi lại cho tôi 1 chuyện tương tự trong thời gian còn đi học grad school ở Mỹ, với một kết cục khá buồn.
Tình cờ, tôi “nhặt” được 1 cái tủ lạnh cũ, vác vào lab để chứa đồ ăn cứu đói cho những ngày phải làm việc khuya. Do tủ lạnh khá to, Giáo sư hướng dẫn đề nghị mua nước ngọt để vào, ai uống sẽ tự giác bỏ 25cents vô 1 cái ly để ngay cánh cửa, và tôi sẽ dùng tiền trong ly mua nước bỏ vô lại sau đó. Cứ thế, tủ lạnh càng lúc càng nhiều nước hơn vì TA/RA và ngay cả giáo viên ủng hộ rất đông, đơn giản vì máy bán lẻ bán 50xu/lon và thầy trò tôi mua nguyên thùng nước cũng chỉ cỡ 10-15xe/lon.
Tuy nhiên, mọi việc thay đổi khi có 1 sinh viên Việt Nam nữa vào làm chung lab với bọn tôi: nước ngọt hết đi nhanh chóng, tiền không tăng theo. Dĩ nhiên tôi biết lý do, và cái “lý do” ấy cũng thường có lý do chính đáng khi bị bắt gặp lấy nước mà không bỏ tiền “em không có tiền lẻ, lúc khác bỏ sau, vv”. Bạn không thể biện minh cho “lý do” là không quen với lối sống văn minh, vì chàng SV này đã tu nghiệp hơn 1 năm ở Thụy sĩ - 1 trong những xứ văn minh nhất - trước khi sang Mỹ học PhD.
Cái tủ lạnh đã từng 1 thời đầy ắp nước ngọt đó sau cùng trống hoác với vài đồng cắc trong cái ly giấy (không đủ để mua tiếp 1 pack 12 lon). Mọi người quay trở lại với cái máy bán lẻ 50xu/lon. Thầy tôi mua tủ lạnh riêng để nước trong văn phòng. Và anh chàng kia giờ hình như đang dạy ở 1 trường Đại học của Mỹ. Không biết trong văn phòng của anh ta có cái tủ lạnh đựng nước không nhỉ?
Trả lời cho Phu Binh
Câu chuyện của bạn cũng thú vị không kém. Rõ ràng không phải cứ học lên cao, hay có địa vị cao hơn thì người ta sẽ văn minh/thành thật/tốt hơn. Tôi cũng thấy chuyện đó nhiều rồi.
Các lý do “không có tiền lẻ”, “quên trả tiền”, “đang bận, để lúc khác sẽ trả tiền”,… đều chỉ là biện bạch. Lý do của anh chàng đó chính là: ăn quỵt chỉ vì không có người đứng canh ở đó. Sâu xa hơn, có lẽ anh ta đạt được nhiều thành công trong cuộc sống là nhờ thói quen này rồi, hoặc cũng có thể anh ta sống trong môi trường có nhiều chuyện như vậy (hồi trước khi đi tu nghiệp) nên cảm thấy nó bình thường, dù mình làm hay ai khác làm thì cũng vậy thôi.
Trước đây em có đọc 1 bài báo về tình trạng ăn cắp của giới trẻ trong các siêu thị. Ở một nơi có đầy đủ bảo vệ, nơi đôgn người mà vẫn muốn đánh cắp để tự khẳng định mình. Anh nghĩ sao về việc này, điều này có phải là hành vi ko anh? Mặc dù gia đình họ rất giàu có, ăn cắp chỉ là thỏa mãn như để đc hội bạn bè tôn vinh, để là nổi bật, đánh bóng mình( giống siêu trộm KID trong thám tử lừng danh Conan!?
Ngay từ tiêu đề của bài viết đã làm người ta phải suy nghĩ. Quả thật khi phải nói 1 hình ảnh xấu xí về mình, trước đây em đã có lần làm vậy, với ý nghĩ thật trẻ con, vì quá thích nó, em đã lấy trộm 1 cuốn sổ nhỏ trong nhà sách…:( Và khi mang về cảm thấy không yên tâm, ray rứt, sợ bại lộ. Câu chuyện này xảy ra khi em học cấp 2, khi ấy đồgn tiền chưa mât́ giá như bây giờ và hàng hóa cũng vậy, ko nhiều và ồ ạt thế này. Còn bây giờ, khi đã lớn và đủ chín chắn, nếu em là người đang ngồi ăn trong quán phở kia, khi ông chủ đi vắng, em sẽ đi tìm ông để trả. Chắc chắn là như vậy( em sẽ ko để tiền trên bàn mà đi đâu). Hoặc cũng có thể đi về và lần sau đến ăn sẽ trả ông. Có rất nhiều cách giải quyết vấn đề đó. Ngay như ở cửa hàng của mẹ em, nhiều người mua hàgn quên ko trả tiền, mẹ cũng ko nhớ và nhắc, 5 phút sau người đó quay lại trả, cả 2 cùng bỡ ngỡ, cùgn cười, em cũng thấy vui vui. Trả tiền và cảm thấy yên ổn còn hơn cái tiếng ăn cắp, ăn quỵt và 1 cảm giác lo lắng lấn áp suy nghĩ của mình.
Từ thực tế này anh suy ra vấn đề kiếm tiền cũng tài ;D Em lại nhớ lại câu nói cô giáo KTCT vẫn thường nhắc:”thương trường như chiến trường, nó tàn khốc, phải cạnh tranh để sinh tồn..” và như vậy, liệu có tồn tại cái gọi là “người tốt” ko? Em thích cách xử trí của anh chàng được ông già giao 100 tỷ kia, anh ta cá kiếm đc nhờ sự thông minh của mình đó chứ, kẻ nào mạnh, kẻ đó thắng!
Cách đây hơn 10 năm trên một tờ báo ở Đức có một tin: Một người đàn ông đã nhặt được một túi tiền 5tr USD. Người Đàn Ông này đã mang túi tiền này cho cảnh sát nhờ trả lại chủ nhân của nó. Sau đó chủ nhân của nó đã đến nhận nhưng rất tiếc người tốt kia lại ko nhận được một đồng nào gọi là “cảm ơn”.Khá bức xúc về sự “vô ơn” của chủ nhân này, Tờ báo nọ liền mở một chuyên mục với chủ đề “Nếu bạn nhặt được một số tiền như vậy bạn có trả không?”. Kết quả thật bất ngờ: 63% trả lời rằng “không”, 30% trả lời rằng “có″, 7% còn lại nói rằng “không biết”. Qua câu chuyện này mình nghĩ rằng bản chất con người là tham, nghĩ đến lợi ích của mình. Đó là số đông. Số ít là những người đã đạt phần người ở bậc cao hơn. Số ít này đôi khi trở thành “hâm” hay “dở hơi” dưới con mắt của người đời.
Đọc bài của bạn mình chợt nhớ lại hồi nhỏ, rất thích đọc báo, có lần đi mua, mình đưa tiền chẵn, người bán báo không đủ tiền giả lại nên gợi ý cho mình trả phần tiền lẻ mà mình có, số tiền đó ít hơn số tiền phải trả 100đ (100đ khi đó mua được kẹo đấy). Mình không đồng ý, họ bảo không sao cả. Nhưng ngày hôm sau, đi học qua, mình nhất định ghé vào trả lại họ 100đ, mình nhớ rõ ánh mặt của người bán báo khi đó, rất vui và xen chút ngạc nhiên. Khi ấy, còn nhỏ nên mình cũng không nghĩ nhiều là nếu mình không trả thì sao, cũng không nghĩ là với người bán báo 100đ cũng quý, chỉ đơn giản là mình không quen “lấy không” của ai cái gì.
Trưởng thành rồi, mình vẫn giữ được bản chất đó. Có hai ví dụ vui vui. Mình hay đi chợ gần nhà, không dưới 1 lần mình đưa lại tiền cho người bán hàng vì họ trả thừa cho mình. Ngược lại, tính mình đãng trí, cũng hay quên lấy lại tiền thừa và thật vui là nhiều người vẫn gọi mình lại khi mình đã bước đi rồi. Nhưng có một lần mua thịt, mình sực nhớ ra quay lại thì người đó mới cười cười nói là định gọi mình lại (có thấy gọi gì đâu?!).
Nói chung, cuộc sống có người này, người kia, và nhiều khi lòng tốt, sự trung thực không phụ thuộc vào trình độ học vấn mà vào bản chất con người…
Lai duoc doc blog cua anh roi`
Tôi thấy bài viết cũng bình thường.Tuy tôi không viết được như thế nhưng tôi cũng có ý kiến.
Thứ nhất : Anh bạn nhà ta đã mang ra dẫn chứng nhưng chỉ có 1 hoặc rất ít thành công.Mà muốn có những đánh giá chính xác thì cần phải có nhiều hơn những trường hơp thành công, hoặc được đưa ra phân tích sâu sắc mang tính tổng quan.
Thứ hai :Từ xưa đến nay con người ta bao giờ cũng sống chung giữa cái thiện ,cái ác,cái tốt cái xấu.Đó là quy luật đấu tranh giữa các mặt đối lập. Còn tôt hay xấu thì tùy thuộc vào hoàn cảnh.Tôi nói ví dụ giết người là không tốt nhưng tại sao các chiến sỹ phải giết kẻ thù,bởi đơn giản không giết nó thì nó giết mình, giết đồng bào mình .
Thứ ba : Nếu trong trường hợp tính tiền mà không thấy chủ quán thì chắc chắn tôi sẽ không thanh toán .Tôi đòi hởi ỏ chủ quán sự tôn trọng bản thân, tôn trọng khách hàng. Khách đến quán là để được phục vụ để được trả tiền mồ hôi nước mắt của mình và quan trọng nhất là được thấy mình quan trọng.Chủ quán không đến hoặc cử người đến thu tiền thì tôi không dại gì mà đợi hoặc để tiền trên bàn mà về cả.May chăng tôi sẽ để lại danh thiếp ghi địa chỉ để họ đến thanh toán.
Tôi biết rõ cụ đã lẩm cẩm nên chẳng hiểu cách đơn giản nhất đối với cụ chính là đem số tiền đó gửi ngân hàng, số lãi hằng năm dư sức để cụ có cuộc sống thần tiên. Nghĩ là làm, tôi cứ vờ nói với cụ rằng tôi sẽ phát triển doanh nghiệp, nhưng kỳ thực là tôi đem hết 100 tỉ gửi ngân hàng, và giả sử lãi suất là 10%/năm.
Đến cuối năm thì tôi báo với cụ rằng mình đã lời được 10 tỉ, trong khi số vốn 100 tỉ ban đầu vẫn còn nguyên.
———-
Tôi thấy đoạn này bạn viết rất thực tế.
Có lẽ (tôi chưa dám khẳng định) có không ít công ty cổ phần tại Việt Nam đã làm như thế. Việc sử dụng chỉ số PE và EPS cũng là cách để khiến nhiều nhà đầu tư sập bẫy.
Ví dụ: Công ty X có vốn điều lệ là 20 tỷ (=2 triệu cổ phần với mệnh giá là 10.000 đồng/cổ phần).
Trong bản cáo bạch, công ty vẽ rất nhiều dự án và dự kiến năm tới sẽ đem lại tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ đến 60%. Dĩ nhiên để thực hiện các dự án tốt đẹp của mình, công ty không quên đưa ra lộ trình sẽ tăng vốn lên gấp đôi.
Chính vì tỷ suất lãi/vốn quá hấp dẫn (cộng với một số thông tin tốt khác) đã làm giá cổ phiếu của công ty tăng cao. Chỉ 3 tháng sau khi IPO, giá cổ phiếu của công ty X đã là 160.000 đồng/cổ phiếu. Lúc này, công ty quyết định tăng vốn điều lệ lên gấp đôi với phương thức phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 1:1 với giá phát hành là 130.000 đồng/cổ phiếu (thấp hơn giá đang giao dịch 30.000 đồng). Giả sử việc phát hành thành công, công ty sẽ có 40 tỷ vốn điều lệ (=4 triệu cổ phần với mệnh giá 10.000 đồng) và có 240 tỷ thặng dư vốn =(130.000-10.000) x 2 triệu CP.
Nếu mang 240 tỷ gửi ngân hàng 1 năm với lãi suất 10% thì sẽ thu được 24 tỷ. Chỉ cần 24 tỷ này chia cho 4 triệu cổ phần thì sẽ có EPS là 6.000 đồng. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ là 60% đúng như cáo bạch đã đưa ra.
Do công ty phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu với giá 130.000 nên thị trường chỉ chấp nhận giá giao dịch khoảng 135.000 đồng, khi đó PE khoảng 22 (=135.000/6.000).
Hấp dẫn quá nhỉ.
À thế còn cổ đông sáng lập làm thế nào lấy lại vốn.
Bán bớt cổ phần với lý do chi tiêu cá nhân hoặc góp vốn vào công ty con (tất nhiên bán dần thôi để còn giữ giá chứ).
Nếu bán từ từ với giá 130.000 đồng/CP thì chỉ cần bán khoảng 55% số cổ phiếu đang nắm giữ thì sẽ thu hồi đủ vốn (10 tỷ ban đầu + 130 tỷ mua cổ phiếu phát hành thêm).
Ai là người mất tiền? em, bác và nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ khác. Tất nhiên đây chỉ là 1 ví dụ giả định nhưng có khả năng xảy ra không hả các bác ???
Trả lời cho mac-cuoi-qua
Ví dụ bạn nếu ra rất xác đáng và tôi nghĩ rằng nhiều ban lãnh đạo ở các công ty đang lợi dụng điều này để trục lợi cá nhân.
Dĩ nhiên, trường hợp mà bạn nếu ra cũng chưa đủ tinh vi để gạt được nhiều người. Nếu ta xét đến chỉ số ROE, hoặc xét kỹ cơ cấu lợi nhuận trong năm thì sẽ thấy ngay cái “phốt” của công ty trên ngay (lợi nhuận từ hoạt động tài chính cao bất thường).
Dân lập trình thường rất thích tìm hiểu và học những “tips and tricks” (mẹo vặt và mánh lới) để khai thác tối đa hiệu quả chương trình/hệ thống. Trong đầu tư cổ phiếu cũng có những điều đó. Một trong những sở thích của tôi là ngồi đọc báo cáo tài chính của một công ty và tìm ra những cái “tips and tricks” mà lãnh đạo các công ty cố tình làm dụng. Khi nào rảnh rỗi tôi sẽ viết thêm về đề tài này.
lan man quá.Các bác đi xa vấn đề rồi. Ta đang bàn đén chuyện có nên ăn quịt ko chứ không phải là nơi thể hiện kiến thức tài chính .Toàn là trưởng giả học làm sang.
Bài viết của anh rất bổ ích và gần gũi. Em thấy rằng việc đánh giá một con người hay một việc làm tốt or xấu phụ thuộc vào quan điểm, cách nhìn nhận của người đối diện. Xét về ngôn từ thì đây có thể là vẫn đề liên quan đến đạo đức. Nhưng trong ngôn ngữ của người Mỹ thì nó có 2 từ là “ethical”: đúng với nguyên tắc và “moral”: có đạo đức. Và ông thầy ngoại ngữ có giả thích rằng. ethical là theo một tiêu chuẩn, một nguyên tắc nào đó; còn moral là ta vẫn có thể gọi là có đạo đức khi ta làm 1 việc gì đó sai so với 1 cái chuẩn nhưng không bị phát hiện. Vận dụng vào ví dụ của anh thì em thấy trường hợp của cụ già hay trường hợp giả sử nếu ăn quịt bánh mà không bị ai phát hiện vẫn dc goi là đạo đức. Vậy vấn đề mà quan trọng là ta chọn ethical hay moral để soi đường cho những hành động của ta. Điều này nó lại phụ thuộc vào nhận thức cá nhân. Nhưng em tin rằng xã hội càng tiến bộ thì “ăn quịt” càng ít đi hay chí ít em tin rằng những ai đã đọc bài này của anh thì tư tưởng “ăn quit” sẽ không còn tồn tại.
Cảm ơn anh Nam, câu chuyện của anh thật có ý nghĩa.
Để trả lời liệu có ăn quỵt không, phải đặt mình vào vị trí nào. Nếu tôi là một người nghèo khổ, và số tiền trả cho chiếc bánh đó rất có ý nghĩa đối với tôi, nghĩa là tôi có thể dành dụm nó để trả cho bữa ăn tiếp theo, có thể lúc đó suy nghĩ tôi sẽ khác, có thể là tôi sẽ ăn quỵt.. lúc đó cái nhu cầu được ăn, mặc sẽ lớn hơn nhu cầu được tôn trọng. Nhưng nếu tôi là người ko nghèo khổ, như hiện giờ đây, tôi sẽ không ăn quỵt. Không thấy chủ quán thì tôi sẽ để tiền lại trên bàn, hoặc một nơi nào đó an toàn cho người chủ quán, để không bị kẻ đó lấy mất. Có 2 lý do: bởi vì nếu ăn quỵt, lương tâm tôi sẽ bị day dứt, trong bản thân tôi luôn cố gắng gạt bỏ những cái xấu để dành chỗ cho cái thiện, cái tốt đẹp. Cho dù số tiền trả cho chiếc bánh không nhiều, nhưng giả sử đó là số tiền cực kỳ lớn, cả một gia tài tôi vô tình nhặt được chẳng hạn, thì tôi vẫn luôn tìm cách trả lại cho người bị mất. Lý do thứ hai, để làm ra chiếc bánh đó, người làm bánh cũng phải bỏ mồ hôi nước mắt, như tôi bỏ công sức ra để kiếm tiền mua chiếc bánh đó, vậy hành động ăn quỵt đó khác nào một sự bất lương và nhẫn tâm?
Nói đến đây, tôi lại nhớ đến việc trốn vé taù ở Nhật mà một số người bạn của tôi thường làm. Việc trốn vé đi tàu điện là một điều hết sức đơn giản. Bạn có thể đi qua cửa soát vé dễ dàng bằng cách che cái mắt thần ở cửa soát vé, hoặc báo mất vé ở ga đến với nhân viên nhà ga, hoặc đi vé trẻ em để giảm được một nửa tiền, v.v.. Hồi đầu, được truyền kinh nghiệm này, tôi thấy rất hay vì có thể tiết kiệm được một số tiền đi lại. Đi lại ở Nhật khá là đắt đỏ. Nhưng một thời gian sau, chính tôi tự hỏi tại sao mình lại làm như vậy, chẳng lẽ việc tiết kiệm được mấy nghìn yên một tháng lại có ý nghĩa với mình vậy sao? Tôi được cái gì và mất cái gì từ việc này? Tại sao người Nhật không làm như vậy? Việc tôi có thể đi lại là tôi đã được hưởng lợi từ công ty tàu điện, vậy họ cần phải được trả công cho những chi phí và sức lực họ bỏ ra. Từ đó trở đi, tôi quyết định không bao giờ đi lậu vé nữa. Tôi có thể bỏ sức lao động ra làm part-time job để kiếm thêm tiền thay vì tiết kiệm theo cách như vậy.
Nói như vậy, không hẳn lúc nào chúng ta cũng hết ăn quỵt được. Chúng ta sử dụng phần mềm không bản quyền cũng là một hành vi ăn bánh không trả tiền. Tôi cũng đang phải sử dụng phần mềm crack vì điều kiện tài chính không cho phép. Nhưng nếu lúc nào đó tôi có nhiều tiền hơn, có lẽ tôi sẽ bỏ tiền ra mua bản quyền cho những phần mềm đó.
Trả lời cho Thắng
Chuyện trốn vé tàu ở Nhật (không biết ở những nước khác thế nào) quả thật là nỗi nhục của một số người Việt mình. Tôi cũng chứng kiến rất nhiều lần rồi, thậm chí có vài lần suýt bị vạ lây nữa. Điều buồn cười là những người trốn vé không hề khó khăn về mặt tài chính. Có lẽ ăn gian được một ít tiền đối với họ là một sự thỏa mãn lớn lao.
Còn chuyện sử dụng phần mềm có bản quyền hợp lệ thì hy vọng ngày mà bạn nói sẽ không xa.
[...] How about using whatever information you can lay your hands on, and a sense of realism to analyze your relationships some time? Will politics bring new perspectives into relationship? No! If the worst comes to the worst, I’d rather not wake up at all. I totally agree with what anh Nam Le think about life: “Tôi có cùng suy nghĩ với Paven trong “Thép đã tôi thế đấy”, rằng đời ngư… [...]
Tôi có 2 nhận xét và tôi cũng rất kiệm lời:
Trước hết, cám ơn Nam về các bài viết. Tuy nhiên, việc khuyến khích (hay cổ súy) chơi chứng khoán => có nhiều người đem tiền nộp cho công ty (hành động giống như cụ già trong câu chuyện). Rõ ràng là góp phần cho “kẻ xấu” phát triển vì thiếu hiểu biết vì chắc chắn họ sẽ “ăn trên đầu”. Nên chăng?
Theo tôi, hãy xem bản thân mình có đủ bản lãnh bước vào cuộc chơi không? Vì chắc chắn tính cách sẽ có thay đổi vì theo qui luật bảo toàn “anh được cái này chắc chắn sẽ mất cái khác tương ứng” . Như vậy, 1 anh bạn muốn thử “vận may” của mình, theo tôi phải trung thành tuyệt đối với cái tôi cái bản tinh của mình. Nếu không vì hoàn cảnh thay đổi sẽ chuyển đổi sang người tốt xấu. Có nghĩa là cái gốc, vì thật ra hiện nay chúng ta hầu như đang sống theo sự điều khiển của các nhà kinh doanh!!!
Xin hoi ban Nam co nghe nhac pirated, dung fan mem pirated, xem fim pirated, doc ebook pirated ko? Theo ban thi lam nhu vay co fai an quit khi chu quan vang mat ko?
Tren doi nay ko co tot hay xau, chi co fu hop hay ko fu hop. Neu ban lam 1 dieu gi do khong fu hop thi cuoc song se dao thai ban.
Ban noi nen tranh xa ke xau. Theo toi thi nen sua lai la` nen tranh xa nhung cho khong fu hop voi ban. Van de la lam sao de tranh xa nhung cho khong fu hop va` tim` duoc cho fu hop cho ban than^
Ở VN ai chả dùng phần mềm lậu, xem phim lậu, không biết tác giả có dám tự nhận là không ăn quịt không??
Cái lập luận của bác Duc Minh ở comment vừa rồi nghe hệt như mấy chú VieTimes phỏng vấn bác Vương Trí Nhàn.
Lập luận của bạn Huy cũng tương tự như vậy. Khái niệm “tốt hay xấu”, chính là khái niệm “phù hợp hay không phù hợp với đạo đức của con người”. Chẳng phải là một dạng “phù hợp” mà bạn nói đến sao? Tớ tin chắc rằng những điều gì trái với đạo đức thì đều không phù hợp với bạn đúng không?
Còn việc dùng đồ lậu, ăn quịt tiền, các thứ lằng nhằng tốt xấu liên quan đến chứng khoán .v.v. theo em nghĩ chỉ là mặt trái của tiền bạc. Con người “bịa” ra khái niệm tiền bạc để có được một xã hội công bằng hơn. Nhưng chính tiền bạc lại tạo ra còn nhiều thứ bất công hơn. ( XHCN muôn năm !!!
)
Sử dụng đồ lậu và ăn quịt tiền, về bản chất thì giống nhau, đều là hưởng lợi từ sức lao động của người khác mà không có sự đáp trả xứng đáng nào. Tuy nhiên, để đánh giá một người tốt hay xấu thì không thể chỉ dựa vào hành động của người ta được, vì hành động thường bị chi phối bởi hoàn cảnh rất nhiều. Tất nhiên không thể lấy hoàn cảnh ra làm bia đỡ đạn cho hành động sai trái.
Tớ thì tớ công nhận là tớ có dùng đồ lậu, có xem phim lậu. Nhưng tớ không lấy gì làm hãnh diện và tự hào về chuyện đó. Và mục đích dùng đồ lậu của tớ suy cho cùng cũng là vì học tập và giải trí
Tức là không có ăn cắp để bán lại (ví dụ như sao đĩa CD hàng lậu để bán), mà làm thế để học và sau này give back something. Tất nhiên, tớ không có ý “the ends justify the means” ở đây. Vấn đề là khi người ta làm điều gì sai, người ta phải biết xấu hổ, và cố gắng làm một cái gì đó để đền bù lại. Chứ không phải là giữ thái độ “ôi zời, ai cũng thế thôi mà“, thì chả bao giờ tiến bộ được cả.
Bài viết này của anh Huy rất hay, chủ đề thì không mới nhưng góc nhìn nhận và ví dụ đánh giá .v.v. khá xác đáng và mới mẻ.
Cảm ơn anh nhiều.
Sorry, lúc nãy tớ dâng trào cảm xúc nên viết sai,
“Bài viết của anh Nam rất hay” mới đúng
Hy vọng anh sẽ có nhiều bài thế này hơn nữa (dạo này toàn thấy anh viết về CP, em thì không học nhiều về cái đó nên không hiểu lắm
)
Trả lời cho c40
Tôi sẽ ghi nhận điều này.
Bạn nói đúng. Blog này cần thêm bài viết về các chủ đề ngoài chứng khoán nữa: nghệ thuật quản lý, rèn luyện bản thân, định hướng nghề nghiệp, nghệ thuật sống…
Post xong tự nhiên thấy mình nhảm quá.
Kiếm hoài ko có nút Delete, hay Edit vậy Nam?
Hic, Nam giúp delete dùm cái này nhé. hic
Trả lời cho chungkhoanso
Đã delete rồi.
Duc Nguyen wrote
—————————–
Chỉ cần 24 tỷ này chia cho 4 triệu cổ phần thì sẽ có EPS là 6.000 đồng. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ là 60% đúng như cáo bạch đã đưa ra.
——————————-
Xin lỗi bạn, nhưng ko có bản cáo bạch nào lại tính tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ hết.
Có lẽ bạn nhầm với ROE là , tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu. Vậy thì ROE = 24 tỷ / 280 tỷ
Đến cuối năm thì tôi báo với cụ rằng mình đã lời được 10 tỉ, trong khi số vốn 100 tỉ ban đầu vẫn còn nguyên. Cụ cảm kích tôi vô cùng. Dĩ nhiên là phải tính phần công của tôi trong đó:
Lợi nhuận: 10 tỉ
Thù lao cho ban lãnh đạo (tức là tôi): 200 triệu (2%)
Lợi nhuận còn lại: 9,8 tỉ
Rõ ràng ở đây tôi đã lợi dụng sự thiếu hiểu biết của cụ để ăn gian 200 triệu. Nhưng chưa hết, tôi cho cụ biết “Nghị quyết Đại hội cổ đông” của công ty có kế hoạch cho năm sắp tới như sau:
Công ty sẽ “trả” cổ tức cho cụ từ số tiền lời 9,8 tỉ trong năm qua, nhưng không phải bằng tiền mặt, mà bằng cổ phiếu “thưởng”: hồi đầu năm cụ có 1.000 cổ phiếu (đại diện cho 100 tỉ đồng vốn ban đầu), bây giờ cụ sẽ có 1.098 cổ phiếu (thêm 98 cổ phiếu).
Kế hoạch lợi nhuận cho năm sắp tới sẽ là 10 tỉ đồng.
Nếu lợi nhuận thực tế vượt kế hoạch, thì ngoài khoản thù lao 2% trên lợi nhuận kế hoạch, ban lãnh đạo sẽ nhận thêm khoản thưởng là 3% của phần vượt kế hoạch.
Cụ rất vui vì vừa được “thưởng” thêm cổ phiếu mà năm sau lại vẫn có tiền lời nữa. Thế là mọi nghị quyết đều thông qua. Phần việc còn lại của tôi rất đơn giản: lấy 109,8 tỉ (100 tỉ ban đầu cộng với 9,8 tỉ giữ lại) đem gửi ngân hàng tiếp. Tiền lãi cuối năm sẽ không chỉ là 10 tỉ như trước, mà sẽ là: 109,8 x 10% = 10,98 tỉ.
Như vậy là tôi đã vượt kế hoạch hơn 0,98 tỉ (tương đương 980 triệu đồng). Chẳng phải là nhờ tôi kinh doanh giỏi, đơn giản là vì tôi đã khôn khéo biết giữ lại phần lợi nhuận mà lẽ ra phải chia cho cụ già. Vốn nhiều hơn thì sẽ dễ kiếm lợi nhuận cao hơn trước.
———————–
Nếu như bạn dùng vd này để mà làm rõ chuyện ăn bánh có trả tiền tự nguyên ko thì mình ko nói làm gì, nhưng nếu bạn đinh phác thảo hình ảnh của các quỹ thì hơi extreme. Thế giới đầu tư ko đơn giản như thế. Nếu bạn mà lập 1 cái quỹ như vậy thì dẹp tiệm sớm, vì :
Thứ 1 : chẳng ai đi đầu tư mà return lại bằng risk free rate ( ở đây là bank interest rate )
Thứ 2 : Một thông báo kế hoạch lợi nhuận cho năm sau chẳng bao giờ là 1 số absolute ( ở đây như bạn nói là 10 tỷ ) cả.
1 nhà đầu tư bình thường cũng sẽ nhận ra được rằng với khi mà vốn của họ là 109,8 tỉ ( nhiều hơn năm ngoái 9,8 tỷ ) thì họ cũng sẽ đòi hỏi lợi nhuận nhiều hơn 10 tỷ,
Bởi vây bạn sẽ chẳng ăn gì được hơn ở đây cả, ngoài tiền quản lý là 2%.
Trả lời cho DD
Nếu bạn quan sát các quỹ ở Việt Nam (nhất là quỹ công chúng) thì sẽ thấy phần lớn người nắm giữ chứng chỉ quỹ không biết (hoặc không quan tâm) đến các điều đó. Các quỹ kiếm lợi nhuận bằng cách ăn tiền từ chính cổ đông chứ không phải bằng cách tạo ra lợi nhuận nhiều hơn cho cổ đông. Bạn xem loạt bài về VF1 và VFM của tôi để thấy rõ hơn.
Nếu là công ty niêm yết thì phải có con số kế hoạch cụ thể cho mỗi năm.
Vô tình đi từ blog yahoo của anh sang đây. Mình cũng làm việc ở SSP, và cũng thường xuyên mở tủ lạnh lấy Yomost hoặc Redbull uống, có hôm quên mất ngày mai mới quay lại trả tiền :p. Bài viết của anh hay lắm! Cám ơn
đúng là 1 lũ trưởng giả học làm sang
thấy cái gì cũng hùa vào chả có lập luận quan điểm của riêng mình
hỏi thử tác giả bài này đã có quan điểm lập luân đánh giá riêng của mình chưa
hay chỉ là “hát ” cho cả thế giới biết mình là người có tí văn hóa “làng” :))
Cả 1 đống ăn theo ” trưởng giả học làm sang “
Trả lời cho vietnamnet
Bạn vietnamnet nên tôn trọng người khác khi trình bày quan điểm của mình. Ở đây khuyến khích mọi người tranh luận trên tinh thần chia sẻ, học hỏi lẫn nhau, nhưng không được dùng lời lẽ khích bác.
Tôi có 1 chuyến đi chơi Singapore về và có những nhận xét sau. Nhìn chung xã hội Singapore và con người họ y chang VN (tôi đi chơi với 1 người bạn Sing nên vào ở khu Apartment) nhưng Chính Phủ của họ biết cách quản lý để họ trở nên văn minh.
Ở Sing khi đi xe bus hay MRT(tàu điện ngầm)người ta phải dùng 1 cái thẻ, giống thẻ ATM vậy và thẻ này dùng để check khi lên xe bus hay đi vô ga MRT. Xe bus ở Sing chỉ có 1 tài xế và ga MRT cũng chỉ có 1 bảo vệ gác cổng thôi, nên rất dễ qua mặt. Nhưng họ có 1 đội ngũ đi kiểm tra thẻ, và rất thường xuyên. Khi họ check được bạn lên tàu mà không dùng thẻ thì số tiền bị phạt sẽ rất nặng,gấp nhiều lần tiền vé.
Tương tự vậy ở Sing, các siêu thị bán lẻ cho khách mang cả giỏ hay balo vào ( không giống như siêu thị VN phải gửi túi) Thậm chí ở các quầy hàng không có camera. Rất dễ lấy hàng đúng không, họ không bao giờ xét giỏ khi bạn ra hay vô. Nhưng khi bị bắt 1 cái thì số tiền phạt rất lớn. Bạn có thể lấy được 9 lần, nhưng đến lần thứ 10 bị bắt thì số tiền phạt dư để đền bù lại 9 lần trước.
Tôi đến 1 khu phố khác, trên đường bán đầy thuốc lá lậu rất rẻ so với hàng có thuế (Sing đánh thuế rất cao vào thuốc lá gấp 10 lần VN). Ông bạn của tôi bảo có rất nhiều cảnh sát chìm đứng quanh đó, nhưng họ không bắt người bán thuốc lá dạo. Họ canh nếu ai mua thuốc sẽ lập tức bắt người mua và phạt 1 khoảng tiền rất lớn, do vậy dù không biết có cảnh sát đứng đó hay không họ cũng không dám mua.
Thật ra con người ở đâu cũng giống nhau đều có tốt xấu bên trong, chỉ là bên nào có điều kiện bộc lộ ra hay không. Nhưng chính cách quản lý là quan trọng nhất, nó cho thấy có thể khống chế được mặt xấu và hướng người ta đến mặt tốt.
Bác Nam kể chuyện hấp dẩn thật đấy .Nếu đồng chí Felman mà ở đây thì em đảm bảo không còn một xu dính túi với ý tưởng của mới lạ này quá .Ai cũng vậy đều có kẻ tham và người ngay ko thể nào chiếm dc 87% dc . Ngay chổ em đây thôi mới bỏ quên đôi dép sáng ra chưa chắc còn y nguyên huống chi là cái hộp bánh bác không nghe nói 90%ngươi Việt Nam dùng phần mềm free á. Vậy thì ăn bánh trả tiền lúc không có chủ hàng là điều hơi nguy hiểm à . Đó là chưa kể dịch vụ hội đồng ăn quỵt ha ha
I simply desired to appreciate you all over again. I’m not certain the things that I might have undertaken without the suggestions provided by you concerning this theme. Completely was a difficult crisis for me personally, however , finding out your specialised fashion you resolved that made me to cry with contentment. Extremely grateful for the advice and thus wish you find out what an amazing job your are carrying out teaching people thru a site. I know that you’ve never met all of us.